Hasło Ogrodnicze - strona główna  
       
 

Zapraszamy na portal ogrodniczy ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

Szukaj: w roku: w kategorii:

SADOWNICTWO

MSZYCE ZNÓW GROŹNE

Dr Teresa Badowska-Czubik, Prof. dr hab. Remigiusz Olszak

Numer archiwalny: 02/2003


Łagodne zimy i ciepłe wiosny w ostatnich latach sprzyjają dobremu zimowaniu mszyc i wczesnemu wylęgowi larw z jaj zimowych. Również i mszyce zimujące w postaci nimf czy form dorosłych wcześnie rozpoczynają swój rozwój. Z tego powodu bardzo często już wczesną wiosną dochodzi do poważnych uszkodzeń roślin.


Charakterystyczne uszkodzenia
Mszyca jabłoniowa (Aphis pomi) jest zielona, zasiedla najczęściej wierzchołki pędów w koronie drzewa i odrosty korzeniowe. Żeruje na najmłodszych liściach i skórce pędów (fot. 1), powoduje lekkie podwijanie brzegów liści i wyginanie pędów, wpływając na zahamowanie ich wzrostu.

FOT. 1. MSZYCA JABŁONIOWA ŻERUJE NA LIŚCIACH I PĘDACH WIERZCHOŁKOWYCH


Mszyca jabłoniowo-babkowa (Dysaphis plantaginea) zwana porazikiem jabłoniowo-babkowym jest ciemnopopielata, początkowo żeruje głównie na rozetach kwiatowych i tworzących się zawiązkach owocowych, potem na liściach wierzchołkowych długopędów. Powoduje silne skręcanie, żółknięcie i zasychanie liści, niedorozwój i zniekształcenie zawiązków owocowych (fot. 2 i 3). Ms

FOT. 2. KOLONIA PORAZIKA JABŁONIOWO-BABKOWEGO




FOT. 3. KRÓTKOPĘDY I OWOCE USZKODZONE PRZEZ PORAZIKA JABŁONIOWO-BABKOWEGO


zyca jabłoniowo-zbożowa (Rhopalosiphum insertum) jest zielona (fot. 4) z trzema ciemniejszymi paskami na grzbiecie. Zasiedla przede wszystkim pąki kwiatowe, młode liście i kwiaty wydalając duże ilości rosy miodowej. W wyniku jej żerowania liście się marszczą i lekko podwijają poprzecznie. Na jabłoni żeruje krótko i znacznie rzadziej niż inne gatunki powoduje poważne uszkodzenia. Bawe

FOT. 4. KOLONIA MSZYCY JABŁONIOWO-ZBOŻOWEJ


łnica korówka (Eriosoma lanigerum) jest brunatna, pokryta białym, wełnistym nalotem woskowym. W sadach żeruje najczęściej na pędach, ogonkach liściowych i w zagłębieniach kory na konarach oraz pniach drzew, w szkółkach i matecznikach podkładek — na korzeniach drzewek i szyjce korzeniowej (fot. 5 i 6). W czasie wbijania kłujki w tkankę rośliny, bawełnica wstrzykuje jednocześnie toksyny, na których obecność komórki reagują gwałtownym namnażaniem się. W wyniku tego tworzą się wyrośla, które z czasem pękają, a przez otwarte rany łatwo wnikają różne czynniki chorobotwórcze. Pierwsze

FOT. 6. ...I ŚLADY JEJ ŻEROWANIA NA CZĘŚCI PODZIEMNEJ PODKŁADKI




FOT. 5. KOLONIA BAWEŁNICY KORÓWKI NA KORZENIACH DRZEWKA W SZKÓŁCE...


trzy gatunki wymienionych mszyc zimują w postaci jaj, których rozróżnienie jest niemożliwe. Głównie z tego powodu podczas lustracji prowadzonej w okresie bezlistnym trudno prognozować, który gatunek mszycy będzie stwarzał większe zagrożenie. Z ekonomicznego punktu widzenia najgroźniejszy jest porazik jabłoniowo-babkowy. W wyniku jego żerowania w czasie kwitnienia i tworzenia się zawiązków owocowych następuje niedorozwój i deformacja zawiązków, a potem owoców, co zmniejsza ilość i obniża jakość plonu. Na wielkość szkód spowodowanych żerowaniem tej mszycy, oprócz warunków pogodowych, wpływają także zabiegi zwalczające inne szkodniki preparatami niszczącymi również mszyce.

Szkodliwość wszystkich mszyc polega na wysysaniu soków z komórek roślinnych. Ślina mszycy wprowadzona przy tym do tkanki rośliny zmienia metabolizm komórek powodując zaburzenia w przewodzeniu asymilatów i wody. Niektóre gatunki mszyc wydzielają rosę miodową, która zatyka szparki i zmniejsza intensywność fotosyntezy. Warto pamiętać, że większość gatunków mszyc zasiedlających uprawy sadownicze przelatuje na nie z wtórnych żywicieli. Dla młodych sadów i upraw szkółkarskich źródłem mszyc są także stare zaniedbane sady. Ważne jest zwalczanie chwastów będących wtórnymi żywicielami mszyc oraz ochrona roślin będących źródłem pokarmu i schronienia dla fauny pożytecznej.


Po lustracjach
W latach 1995–2000 w rejonie skierniewickim badano zasiedlenie upraw jabłoni przez omawiane gatunki mszyc. W owocujących sadach, 3-krotnie w sezonie (po kwitnieniu, w połowie czerwca i w połowie lipca) przeglądano ulistnienie 100 drzew i notowano liczbę kolonii poszczególnych gatunków mszyc. Sady zraźnikowe i uprawy szkółkarskie lustrowano najczęściej 2 razy w sezonie. Uzyskane dane analizowano wykorzystując przyjęte w praktyce progi ekonomicznego zagrożenia. Występowanie mszyc na plantacjach szkółkarskich oceniano na podstawie wymogów dotyczących produkcji materiału szkółkarskiego. W największym nasileniu we wszystkich uprawach jabłoni występowała mszyca jabłoniowa, a w najmniejszym — mszyca jabłoniowo-zbożowa. W sadach owocujących i zraźnikowych, oprócz mszycy jabłoniowej, w dużym nasileniu występował porazik jabłoniowo-babkowy, a w matecznikach podkładek wegetatywnych jabłoni — bawełnica korówka.

Wiosną 2001 roku w sadzie niechronionym środkami owadobójczymi przez dwa lata poprzedzające lustracje stwierdzono silne uszkodzenia pędów przez mszycę jabłoniową i rozet owoconośnych przez porazika jabłoniowo-babkowego.

Na odmianie 'Lobo' już w maju było 18,4% uszkodzonych pędów, a w lipcu ponad 80%, to jest odpowiednio dwa i osiem razy więcej niż ekonomiczny próg zagrożenia przyjęty dla mszycy jabłoniowej. Liczba kolonii porazika jabłoniowego również kilkakrotnie przewyższała progi zagrożenia. Dużo mniejsze nasilenie występowania obydwu gatunków mszyc stwierdzono w sadach opryskiwanych w celu zwalczenia kwieciaka jabłkowca, zwójkówek i owocnic.

W ostatnich trzech latach coraz częściej obserwuje się w sadach występowanie mszycy jabłoniowej karminówki (Dysaphis devecta) powodującej przebarwienie liści na kolor karminowy (fot. 7). Czasem objawy jej żerowania, zwłaszcza w początkowym okresie, mylone są z objawami żerowania pryszczarka jabłoniaka (Dasyneura mali).

FOT. 7. LIŚCIE USZKODZONE PRZEZ MSZYCĘ JABŁONIOWĄ KARMINÓWKĘ


Dużą rolę w ograniczaniu populacji niektórych gatunków mszyc odgrywają pasożytnicze błonkówki oraz drapieżne, takie jak: biedronki, pryszczarki, bzygowate, złotooki i pluskwiaki. Spośród pasożytniczych błonkówek najliczniej występuje osiec korówkowy wyniszczający kolonie bawełnicy korówki (fot. 8). W

FOT. 8. OSOBNIKI BAWEŁNICY KORÓWKI SPASOŻYTOWANE PRZEZ OŚCA KORÓWKOWEGO


doświadczalnym sadzie, niechronionym środkami owadobójczymi, w koloniach mszycy jabłoniowej i jabłoniowo-babkowej najliczniej występowały dorosłe biedronki oraz larwy pryszczarków i drapieżnych bzygowatych, w warunkach gwałtownego rozmnażania szkodników nie mogły one jednak wystarczająco skutecznie niszczyć kolonii mszyc. Dla ochrony tych pożytecznych entomofagów ważne jest używanie selektywnych środków ochrony roślin (tab.).

TABELA. WYKAZ ZAREJESTROWANYCH PREPARATÓW MSZYCOBÓJCZYCH, DAWKI I ICH SELEKTYWNOŚĆ


powrót

 

Szkółkarstwo | plantpress.pl | archiwum | kontakt | polityka prywatności
  © 1999-2013 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materiały umieszczone na tym portalu objęte są ochroną wynikającą z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a właścicielem ich autorskich praw majątkowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, iż dalsze rozpowszechnianie aktualnych artykułów opublikowanych na tym portalu jest zabronione niezależnie od celu w jakim rozpowszechnienie miałoby nastąpić, lub użytego środka przekazu.