Has這 Ogrodnicze - strona g堯wna  
       
 

Zapraszamy na portal ogrodniczy ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

Szukaj: w roku: w kategorii:

WARZYWNICTWO

CZOSNEK UPRAWA FORM OZIMYCH I JARYCH

Dr Izabela 真radzka

Numer archiwalny: 11/2003


Warunki w Polsce sprzyjaj rozwojowi czosnku i dlatego wzrasta zainteresowanie jego upraw na bezpo鈔ednie zaopatrzenie rynku i dla przemys逝 przetw鏎czego. Jest popularny tak瞠 w uprawie amatorskiej. W obr瑿ie tego gatunku wyst瘼uj dwie grupy: czosnek strza趾uj帷y — wytwarzaj帷y p璠y kwiatostanowe — oraz niestrza趾uj帷y — niewytwarzaj帷y takich p璠闚. W obu grupach wyst瘼uj formy ozime i jare.


Dobre ukorzenienie si czosnku i rozw鎩 li軼i nast瘼uj przy kr鏒kim dniu i stosunkowo niskiej temperaturze. Utrzymywanie si jej w zakresie 0–10°C w okresie przechowywania g堯wek oraz w polu, gdy ro郵iny maj jeszcze ma造 szczypior, sprzyja wykszta販aniu si p彗闚 pochwowych li軼i, z kt鏎ych p騧niej tworz si z帳ki czosnku. Optymalna dla tego gatunku jest wi璚 wczesna i ch這dna wiosna, z dostateczn ilo軼i opad闚, oraz ciep貫 lato. W czasie upa堯w oraz suszy latem dojrzewanie czosnku jest przyspieszone, to jednak ujemnie wp造wa na wielko嗆 plonu. Ze wzgl璠u na p造tki system korzeniowy przy d逝gotrwa貫j suszy gatunek ten wymaga nawadniania.

Wymagania glebowe i zmianowanie

Czosnek ma du瞠 wymagania glebowe. Do jego uprawy wskazane s gleby organiczne II i III klasy oraz gliniasto-piaszczyste, przepuszczalne, niezlewne, jednak dobrze utrzymuj帷e wod. Nie powinno si zak豉da plantacji na glebach zbyt zwi瞛造ch, ci篹kich, gliniastych. Przy uprawie na czarnych ziemiach i czarnoziemach nast瘼uje zabrudzenie 逝ski czosnku, g堯wki takie gorzej si przechowuj.

Gatunek ten wymaga prawid這wego zmianowania. Nie mo積a go sadzi rok po roku na tym samym polu ani po innych ro郵inach cebulowych, a tak瞠 po burakach, ziemniakach, rzepaku, warzywach kapustnych i korzeniowych. Najlepsze dla niego s stanowiska po zbo瘸ch (z wyj徠kiem owsa, kt鏎y sprzyja rozwojowi nicienia — niszczyka zjadliwego), trawach, koniczynie i lucernie. Mo積a go r闚nie uprawia po fasoli, og鏎kach i pomidorach. Odpowiednia dla uprawy czosnku warto嗆 pH powinna wynosi 6,5–7,0.

Nawo瞠nie organiczne i mineralne

Czosnek dobrze reaguje na nawo瞠nie organiczne. Na glebach 篡znych mo積a go uprawia w drugim roku po oborniku, na s豉bszych — w pierwszym. Przy sadzeniu jesieni obornik daje si pod przedplon, a przy sadzeniu wiosn dobrze roz這穎ny obornik przyoruje si wczesn jesieni. Dawki tego nawozu mog dochodzi do 60 t/ha. Mo積a go jednak zast徙i dobrym kompostem lub nawozami zielonymi z przewag gatunk闚 z rodziny bobowatych.

Nawo瞠nie mineralne jest uzale積ione od zasobno軼i gleby i jej 篡zno軼i. Zalecane dawki makroelement闚 wynosz (na hektar): 100 kg N, 120–200 kg K, oko這 100 kg P, przy czym nawozy azotowe wysiewa si w trzech dawkach: 1/3 przed sadzeniem, pozosta貫 2/3 w dw鏂h dawkach pog堯wnie — pierwsz po wschodach ro郵in i drug — na prze這mie maja i czerwca. Czosnek dobrze reaguje na dolistne dokarmianie, szczeg鏊nie w okresie suszy wiosennej.

Metody uprawy

Ozime formy czosnku powinno si sadzi od po這wy pa寮ziernika do po這wy listopada. Termin sadzenia nale篡 uzale積i od warunk闚 atmosferycznych i dobra go tak, aby ro郵iny zd捫y造 si ukorzeni przed mrozami. Nie powinny si jednak w tym czasie nadmiernie rozwin望, gdy by造by bardziej wra磧iwe na nisk temperatur i mog造by wymarza.

Czosnek jary nale篡 sadzi jak najwcze郾iej wiosn, gdy tylko warunki pozwol na przyst徙ienie do prac polowych. Materia nasadzeniowy odmian nadaj帷ych si do uprawy w naszych warunkach powinien pochodzi z plantacji kwalifikowanych, co gwarantuje wysok jego zdrowotno嗆. Do uprawy ozimej z sadzenia jesiennego przeznaczone s odmiany: Arkus, Harna (fot. 1a), Mega, Zawrat, Huzar (fot. 1b), a z sadzenia wiosenne-go odmiany Jarus i Cyryl. Na naszym rynku ostatnio oferowany jest importowany czosnek konsumpcyjny, pochodz帷y przede wszystkim z Chin. Jego z帳k闚 nie nale篡 przeznacza do sadzenia, poniewa nie jest on przystosowany do naszych warunk闚 klimatycznych.


FOT. 1. CZOSNEK OZIMY: a — HARNA, b — HUZAR

Czosnek przed sadzeniem nale篡 zaprawia przeciwko nicieniom i chorobom grzybowym mocz帷 z帳ki przez 30 minut w roztworze preparat闚 grzybob鎩czych (np. Sumilex 500 SC — 0,3% lub Sarfun T 450 FS — 0,4%). Przy wyborze preparat闚 trzeba przestrzega aktualnych zalece "Programu ochrony warzyw".

Do sadzenia nale篡 wybiera du瞠 g堯wki i z帳ki, powinny by one zdrowe, nieuszkodzone i o wygl康zie typowym dla danej odmiany.

W Polsce popularna jest pasowo-rz璠owa uprawa czosnku "na p豉sko". Rozstawa rz璠闚 i pas闚 uzale積iona jest od sposobu zwalczania chwast闚 oraz sprz皻u, jakim b璠ziemy prowadzi zabiegi ochrony ro郵in czy zbi鏎. Najcz窷ciej rozstawa rz璠闚 wynosi 30–40 cm,
w rz璠zie z帳ki czosnku jarego sadzi si co 6 cm, ozimego — co 10 cm. W pasie mie軼i si 4, 5 rz璠闚, odst瘼 mi璠zy pasami wynosi oko這 50 cm — co umo磧iwia swobodny przejazd ci庵nikiem. Czosnek sadzi si r璚znie lub specjalnymi sadzarkami, na g喚boko嗆 5 cm (odmiany jare) lub 10 cm (ozime). G喚boko嗆 sadzenia zale篡 r闚nie od typu gleby: na lekkich z帳ki sadzi si nieco g喚biej, natomiast na ci篹kich — p造cej. Wskazane jest 軼i馧kowanie plantacji s這m: odmian ozimych — z nastaniem mroz闚, jarych — po sadzeniu. 圭i馧ka chroni ro郵iny przed przymrozkami, dodatkowo zabezpiecza gleb przed utrat wody, zaskorupieniem si i rozwojem chwast闚.

W czasie wegetacji nale篡 chroni plantacje przed chwastami, chorobami i szkodnikami — wed逝g "Programu ochrony warzyw". Wa積ym zabiegiem wp造waj帷ym na wielko嗆 plonu jest usuwanie p璠闚 kwiatostanowych (fot. 2), g堯wnie u form ozimych.


FOT. 2. PLANTACJA CZOSNKU, Z PRAWEJ — PRZED OGΜWIENIEM, Z LEWEJ — OGΜWIONY

Zbi鏎

Bardzo wa積e jest ustalenie w豉軼iwego terminu zbioru g堯wek — ma on decyduj帷y wp造w na jako嗆 plonu i przydatno嗆 czosnku do przechowywania.

Zbi鏎 czosnku niewytwarzaj帷ego p璠闚 kwiatostanowych przeprowadza si, gdy ponad 50% ro郵in za豉mie szczypior. Odmiany wytwarzaj帷e p璠y kwiatostanowe s dojrza貫, gdy p瘯a pierwsza zewn皻rzna 逝ska na g堯wkach i 4 li軼ie (licz帷 od do逝 ro郵iny) s 鄴速e. G堯wki po wykopaniu powinny by okryte 3–5 逝skami. Przy op騧nieniu zbioru nast瘼uje p瘯anie 逝sek i otwieranie si g堯wek, a tym samym obni瞠nie plonu handlowego. Po zbiorze czosnek nale篡 jak najszybciej dosuszy, obci望 korzenie i skr鏂i 這dygi — pozostawiaj帷 2–3-cm odcinek nad g堯wkami. Je瞠li czosnek przeznaczony jest do sprzeda篡 p璚zkowej, szczypior nale篡 pozostawi odpowiednio d逝窺zy.

Czosnek przeznaczony do d逝窺zego przechowywania trzeba umie軼i w pomieszczeniu o temperaturze oko這 0°C i 65–70% wilgotno軼i wzgl璠nej.

Autorka jest pracownikiem KHiNO "Polan" Sp. z o.o.


powr鏒

 

Szk馧karstwo | plantpress.pl | archiwum | kontakt | polityka prywatno軼i
  © 1999-2013 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materia造 umieszczone na tym portalu obj皻e s ochron wynikaj帷 z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a w豉軼icielem ich autorskich praw maj徠kowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, i dalsze rozpowszechnianie aktualnych artyku堯w opublikowanych na tym portalu jest zabronione niezale積ie od celu w jakim rozpowszechnienie mia這by nast徙i, lub u篡tego 鈔odka przekazu.