Has這 Ogrodnicze - strona g堯wna  
       
 

Zapraszamy na portal ogrodniczy ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

Szukaj: w roku: w kategorii:

SADOWNICTWO

UWAGA NA M。ZNIAKA JABΜNI

Mgr Sylwester Masny

Numer archiwalny: 05/2004


Choroba ta powodowana przez grzyb Podosphaera leucotricha jest — po parchu jab這ni — najpowszechniej wyst瘼uj帷 w sadach jab這niowych. Nasilenie m帷zniaka jest zmienne w poszczeg鏊nych latach, do czego w znacznej mierze przyczyniaj si zimowe spadki temperatury. Sprawca choroby zimuje bowiem w postaci strz瘼ek grzybni w p彗ach, kt鏎e zosta造 zaka穎ne w poprzedzaj帷ym sezonie. Zaka穎ne p璠y maj cz瘰to zahamowany wzrost, a ich wierzcho趾i s przebarwione na srebrzystoszaro. Zwa篡wszy, 瞠 tegoroczna zima nie poczyni豉 znacz帷ych uszkodze pora穎nych p彗闚 nale篡 si liczy z konieczno軼i wykonania w wielu sadach wczesnowiosennych zabieg闚 w celu ograniczenia infekcji pierwotnych m帷zniaka jab這ni. Jedn z metod jest wycinanie pora穎nych p璠闚, na kt鏎ych wczesn wiosn pojawiaj si objawy tej choroby (np. na rozwijaj帷ych si li軼iach), inn za — stosowanie fungicyd闚 hamuj帷ych zarodnikowanie grzyba P. leucotricha. W towarowych sadach wycinanie pora穎nych p璠闚 jest jednak rzadko praktykowane ze wzgl璠u na pracoch這nno嗆, mimo i z punktu widzenia integrowanej ochrony bardzo polecane. Dlatego podstawow metod ograniczania 廝鏚豉 infekcji w takich sadach s zabiegi chemiczne.


Zima sprzyja豉 sprawcy m帷zniaka

Prawdopodobie雟two uszkodzenia przez mr霩 p璠闚 zaka穎nych przez grzyb P. leucotricha jest wi瘯sze ni p璠闚 niezaka穎nych. Uwa瘸 si, 瞠 zimowe spadki temperatury do oko這 –28°C zabijaj wi瘯szo嗆 zainfekowanych p彗闚 i zimuj帷 w nich grzybni. Tak by這 zim 2002/2003, kiedy w Polsce centralnej temperatura kilkakrotnie (w grudniu, styczniu i lutym) spada豉 prawie do –28°C. Miniona zima (2003/2004) by豉 znacznie 豉godniejsza dla sprawcy m帷zniaka jab這ni, gdy w czasie jej trwania nie by這 tak silnych mroz闚 (w Sadzie Do鈍iadczalnym w D帳rowicach k. Skierniewic nie notowano spadku temperatury poni瞠j –20°C). W zwi您ku z tym, ju na pocz徠ku bie膨cego sezonu, mo瞠 okaza si, 瞠 w sadach wyst徙i liczne infekcje pierwotne jab­這ni przez P. leucotricha. S one powodowane przez zimuj帷e strz瘼ki grzyba, kt鏎e przerastaj m這d rozwijaj帷 si tkank, wyrastaj帷 z pora穎nych p彗闚. Pierwsze wiosenne objawy mo積a dostrzec na rozetkach li軼iowych i kwiatowych. Pora穎ne li­cie maj charakterystyczny w御ki kszta速, zwijaj si, przestaj rosn望 i staj si kruche (fot. 1). Zaka穎ne kwiaty s zdeformowane i zasychaj nie tworz帷 owoc闚.


Fot. 1. Objawy infekcji pierwotnych li軼i jab這ni rozwini皻ych z p彗a wierzcho趾owego p璠u zaka穎nego w poprzedzaj帷ym sezonie

Infekcje wt鏎ne jab這ni

Spowodowane s przez zarodniki konidialne tworz帷e si na organach zaka穎nych pierwotnie, kiedy wilgotno嗆 wzgl璠na powietrza jest wy窺za ni 90% a temperatura waha si od 10°C do 25°C. Optymalny zakres temperatury dla tego patogena to 19–22°C (zwil瞠nie nie sprzyja rozwojowi m帷zniaka jab這ni). W optymalnych warunkach plamy m帷zniaka na li軼iach mog by widoczne go造m okiem ju 48 godzin po infekcji. Na trzonkach konidialnych znajduj帷ych si na nowo powsta造ch plamach mog si wytworzy (nawet po oko這 5 dniach), zarodniki w postaci 豉鎍uszk闚 z這穎nych z kilku do kilkunastu zarodnik闚 (fot. 2). Przy ciep貫j, suchej pogodzie patogen szybko rozsiewa si na nowe p璠y i li軼ie, kt鏎e po zaka瞠niu przestaj rosn望. Zarodniki konidialne, kt鏎e nie wykie趾owa造, mog znosi upa i susz a do wyst徙ienia warunk闚 korzystnych do kie趾owania. Pierwsze objawy infekcji wt鏎nych pojawiaj si wios­n na dolnej stronie li軼i, zwykle na ko鎍ach ga陰zek. Ma貫, bia豉we, podobne do ple郾i plamy 鈍iadcz o rozwoju grzyba i po pojawieniu si szybko pokrywaj ca貫 li軼ie (fot. 3). Pod koniec lata i jesieni, na dolnej stronie li軼i, a najcz窷ciej na ga陰zkach, pokazuj si male鎥ie, czarne, kuliste twory. S to owocniki grzyba zwane kleistotecjami, w kt­rych tworz si zarodniki workowe, ale — jak si uwa瘸 — ich znaczenie w cyklu chorobowym jest znikome. Objawy infekcji wt鏎nych na owocach s zwykle niewidoczne, jedynie na niekt鏎ych odmianach jab這ni mo積a zaobserwowa bia豉we plamy, podobne do ple郾i. Powierzchnia zaka穎nych owoc闚 pokrywa si delikatn siatk, tworz帷 charakterystyczne ordzawienia (fot. 4).


Fot. 2. Zarodniki konidialne w postaci 豉鎍uszk闚 na trzonkach konidialnych


Fot. 3. Objawy infekcji wt鏎nych na dolnej stronie li軼ia jab這ni


Fot. 4. Charakterystyczne ordzawienie sk鏎ki zaka穎nego jab趾a

Podatno嗆 odmian

Rozwa瘸j帷 nasilenie wyst瘼owania m帷zniaka prawdziwego jab這ni nale篡 pami皻a o tym, 瞠 w du瞠j mierze zale篡 ono r闚nie od podatno軼i odmian, te ci庵le zajmuj帷e znacz帷e miejsce w produkcji jab貫k w Polsce — 'Cortland', 'Idared', 'Paulared', 'Jerseymac' i 'Lodel' — s bardzo podatne. Szkodliwo嗆 choroby dla poszczeg鏊nych odmian jest jednak r騜na. Oznacza to, 瞠 niekt鏎e odmiany toleruj wysokie nasilenie choroby bez wyra幡ego spadku plonowania czy obni瞠nia jako軼i owoc闚. Przyk豉dow odmian, silnie reaguj帷 na t chorob, jest 'Koksa Pomara鎍zowa', kt鏎 powszechnie uprawia si na Wyspach Brytyjskich. Ju przy kilkuprocentowym pora瞠niu reagowa豉 ona wyra幡ym spadkiem plonu, podczas gdy odmiana 'Idared' okaza豉 si bardzo tolerancyjna przy pora瞠niu w okresie letnim dochodz帷ym nawet do 30%. Podobne wyniki uzyskano w polskich do鈍iadczeniach. Badania te sta造 si podstaw do wyznaczenia prog闚 ekonomicznej szkodliwo軼i m帷zniaka dla kilku odmian jab這ni, czyli okre郵enia liczby zaka穎nych p璠闚 w czasie infekcji pierwotnych, informuj帷ej o konieczno軼i rozpocz璚ia ochrony chemicznej, b康 dopuszczalnej liczby pora穎nych p璠闚 w czasie infekcji wt鏎nych (koniec czerwca) umo磧iwiaj帷ej zako鎍zenie ochrony. Og鏊nie mo積a powiedzie, 瞠 odmiany jab這ni uprawiane w Polsce charakteryzuj si do嗆 wysok tolerancj wobec tej choroby, co pozwala na prowadzenie zupe軟ie innej strategii zwalczania m帷zniaka ni ma to miejsce w przypadku parcha jab這ni.

Czy prowadzi intensywn ochron?

W pe軟i owocuj帷ych sadach nie jest wi璚 uzasadniona intensywna ochrona prowadz帷a do ca趾owitego wyeliminowania m帷zniaka. Program ochrony powinien by prowadzony na podstawie wynik闚 lustracji, a wi璚 oceny poziomu nasilenia choroby w sadzie czy na kwaterze. Decyzj o konieczno軼i wykonania pierwszego zabiegu nale篡 podj望 na podstawie wynik闚 lustracji wykonanej w okresie, kiedy pojawiaj si objawy m帷zniaka po infekcji pierwotnej, b康 na podstawie poziomu pora瞠nia w ubieg造m sezonie (fot. 5). W sadach owocuj帷ych, w kt鏎ych m帷zniak wyst瘼uje na wi璚ej ni 4% p璠闚 i nie wycina si ich, konieczne jest wykonanie zabiegu chemicznego w okresie, kiedy p彗i kwiatowe w baldaszkach maj kr鏒kie szypu趾i (od zielonego p彗a do pocz徠ku kwitnienia). Zabiegi fungicydami maj na celu:

  • zmniejszenie liczby tworz帷ych si zarodnik闚 na tkankach zaka穎nych wiosn (infekcje pierwotne);
  • zapobieganie zaka瞠niu nowych p璠闚, p彗闚 i li軼i podczas sezonu wegetacji (infekcje wt鏎ne),
  • zapobieganie infekcjom owoc闚.


Fot. 5. Srebrzystoszary wierzcho貫k p璠u odmiany 'Idared', w kt鏎ego p彗ach zimuj strz瘼ki grzyba Podosphaera leucotricha

Skuteczno嗆 dzia豉nia r騜nych 鈔odk闚

Ze wzgl璠u na to, 瞠 w okresie infekcji pierwotnych panuje cz瘰to niska temperatura, nale篡 zwr鏂i uwag na w豉軼iwy dob鏎 fungicydu. Dobre dzia豉nie m帷zniakob鎩cze wykazuj w niskiej temperaturze 鈔odki zawieraj帷e siark (np. Siarkol Extra 80 WP, Tiotar 800 SC czy Tiowol 800 SC), kt鏎ych stosowanie nie powinno kolidowa z akceptac­j wyprodukowanych jab貫k przez kupc闚 z Unii Europejskiej. U篡wanie siarki jest bowiem dopuszczone
w produkcji jab貫k metod organiczn w wielu krajach unijnych. Wad fungicyd闚 siarkowych jest ich toksyczne dzia豉nie na niekt鏎ych odmianach jab這ni, zw豉szcza w wysokiej temperaturze. Uwa瘸 si, 瞠 w temperaturze powy瞠j 25°C istnieje bardzo du瞠 niebezpiecze雟two uszkadzania m這dych tkanek jab這ni, bezpiecznie jest wi璚 stosowa 鈔odki siarkowe noc lub w dni pochmurne. Lepszym fungicydem m帷zniakob鎩czym jest Nim­rod 250 EC, kt鏎y charakteryzuje si silnym i d逝gim dzia豉niem hamuj帷ym zarodnikowanie grzyba P. leucotricha nawet w temperaturze poni瞠j 10°C (tab. 1). Fungicydy uk豉dowe z grupy inhibitor闚 biosyntezy ergosterolu (IBE, przede wszystkim polecany w tym okresie Bayleton 5 WP), mog by stosowane jedynie w wy窺zej temperaturze (powy瞠j 12°C).

Tabela 1. Wp造w temperatury na hamowanie zarodnikowania P. leucotricha przez wybrane fungicydy w warunkach laboratoryjnych

W tabeli 1 przedstawiono wyniki bada nad aktywno軼i trzech fungicyd闚 nale膨cych do r騜nych grup chemicznych (Nimrod 250 EC, Punch Bis 400 EC oraz Zato 50 WG),
stosowanych w temperaturach 5°C, 10°C i 15°C. Uzyskane wyniki wyra幡ie wskazuj, 瞠 niew豉軼iwy dob鏎 fungicydu w danej temperaturze mo瞠 spowodowa bardzo nisk efektywno嗆 zabiegu. Punch Bis 400 EC (IBE) okaza si bardzo skuteczny dopiero w temperaturze 15oC. Zato 50 WG (z grupy strobiluryn) charakteryzowa si, niezale積ie od temperatury, podobn skuteczno軼i, jak Nimrod 250 EC (鈔odek pirymidynowy). Zastosowany wi璚 w okresie przed kwitnieniem — z racji du瞠j skuteczno軼i w ochronie jab這ni przed parchem — jednocze­nie silnie ogranicza zarodnikowanie grzyba P. leucotricha. Warto wi璚 zwr鏂i uwag tak瞠 na jego dzia豉nie w programie ochrony jab這ni przed m帷zniakiem.

Typowy program ochrony

Zw豉szcza dla odmian podatnych oraz w okresie korzystnych warunk闚 do rozwoju choroby, program ten powinien uwzgl璠nia stosowanie fungicyd闚 m帷zniakob鎩czych a do zako鎍zenia przyrostu m這dej podatnej tkanki oraz do uodpornienia si p彗闚 na zaka瞠nia. Jest to tak瞠 okres zwalczania parcha jab這ni. Dlatego fungicydy warto dobiera tak, aby po陰czy zabiegi przeciwko parchowi z ochron przed m帷zniakiem jab這ni.
W okresie po kwitnieniu podstawowe znaczenie ma ogra­niczenie 廝鏚­豉 infekcji wt鏎nych, a wi璚 zarodnikowania grzyba (tab. 2). Dobrym i d逝gim dzia豉niem (nawet do 20 dni po zabiegu) ograniczaj帷ym zarodnikowanie grzyba charakteryzowa造 si: Nimrod 250 EC, Punch Bis 400 EC i Bumper 250 EC. Fungicyd Discus 500 WG, nale膨cy do grupy strobiluryn, tak瞠 wykaza dobre dzia豉nie w ograniczaniu zarodnikowania m帷zniaka jab這ni, ale dzia豉nie to by這 jednak wyra幡ie kr鏒sze ni na przyk豉d Nimrodu 250 EC czy Punchu Bis 400 EC. Przy bardzo du篡m nasileniu m帷zniaka mo瞠 to powodowa s豉bsz skuteczno嗆 鈔odka Discus 500 WG w zwalczaniu tej choroby.

Tabela 2. Ograniczenie zarodnikowania P. leucotricha przez wybrane fungicydy stosowane w ochronie przed m帷zniakiem jab這ni w warunkach polowych

Przy doborze fungicyd闚 nale篡 zwr鏂i uwag na temperatur. Przedstawione wyniki wyra幡ie wskazuj na du膨 przydatno嗆 fungicyd闚 IBE do zwalczania m帷zniaka. Nale篡 jednak pami皻a, 瞠 podobnie jak w zwalczaniu parcha jab這ni, temperatura mo瞠 zadecydowa o efektach ochrony. Fungicydy siarkowe s, jak wida z przedstawionych wynik闚, typowymi fungicydami zapobiegawczymi, a wi璚 powinny by stosowane z kr鏒szymi odst瘼ami mi璠zy zabiegami (co 7 dni), aby zapewni pokrycie i zabezpieczenie nowo przyrastaj帷ym li軼iom. Potwierdzaj to wcze郾iejsze badania ameryka雟kie, wed逝g kt鏎ych fungicydy m帷zniakob鎩cze stosowane w niskich dawkach i przy odst瘼ach mi璠zy zabiegami 5–7 dni, by造 bardziej skuteczne ni w dawkach podwojonych co 10–14 dni. Na podstawie wynik闚 przedstawionych w tabeli 2­ mo積a stwierdzi, 瞠 w przypadku innych fungicyd闚 przerwy mi璠zy zabiegami mog by jednak d逝窺ze (10–14 dni). Liczba zabieg闚 fungicydami w ci庵u sezonu mo瞠 by r騜na, gdy opr鏂z czynnik闚 wymienionych wcze郾iej, wp造w na przerwy mi璠zy zabiegami maj r闚nie warunki atmosferyczne panuj帷e w czasie sezonu. Trzeba pami皻a, 瞠 infekcje m這dej tkanki jab這ni przez grzyb P. leucotricha zachodz przy suchej pogodzie (zarodniki tego grzyba nie kie趾uj
w kropli wody, jak w przypadku spraw­cy parcha, ale do kie趾owania wymagaj wysokiej wilgotno軼i wzgl璠nej powietrza). Uwa瘸 si, 瞠 dla sezonu o warunkach atmosferycznych 鈔ed­nio korzystnych dla rozwoju m帷zniaka jab這ni, w pe軟i owocuj帷ym sadzie odmiany podatnej, na przyk豉d 'Cortland', pi耩 zabieg闚 przeciwko tej chorobie jest konieczne, aby utrzyma wyst瘼owanie choroby na dopuszczalnym poziomie.

Inaczej nale篡 jednak podchodzi do ochrony m這dych sad闚 (nowo za這穎nych) czy szk馧ek produkuj帷ych wysokiej jako軼i materia wyj軼iowy. Zabiegi powinny ca趾owicie zabezpieczy przyrastaj帷e p璠y przed infekcj. W przeciwnym razie pora瞠nie p彗闚 wierzcho趾owych spowoduje deformacje i zahamowanie wzrostu p璠闚, a tak瞠 utrudni, b康 nawet uniemo磧iwi, prawid這we uformowanie korony m這dego drzewa.


powr鏒

 

Szk馧karstwo | plantpress.pl | archiwum | kontakt | polityka prywatno軼i
  © 1999-2013 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materia造 umieszczone na tym portalu obj皻e s ochron wynikaj帷 z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a w豉軼icielem ich autorskich praw maj徠kowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, i dalsze rozpowszechnianie aktualnych artyku堯w opublikowanych na tym portalu jest zabronione niezale積ie od celu w jakim rozpowszechnienie mia這by nast徙i, lub u篡tego 鈔odka przekazu.