Has這 Ogrodnicze - strona g堯wna  
       
 

Zapraszamy na portal ogrodniczy ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

Szukaj: w roku: w kategorii:

SADOWNICTWO

TRUSKAWKI POD WYSOKIMI OSΜNAMI

Prof. dr hab. Edward 真rawicz, mgr Agnieszka Masny

Numer archiwalny: 06/2004


Sterowana uprawa truskawek pod os這nami pozwala na zbiory owoc闚 w ci庵u ca貫go roku. Szczeg鏊nie przydatne do tego celu s szklarnie lub wysokie tunele, kt鏎e w naszym klimacie musz by okresowo ogrzewane. Wysokie koszty uprawy, zwi您ane z konieczno軼i ogrzewania w miesi帷ach zimowych i ma豉 intensywno嗆 鈍iat豉 naturalnego, op騧niaj帷a rozw鎩 ro郵in i dojrzewanie owoc闚 powoduj, 瞠 w naszym kraju op豉calne zbiory truskawek spod os這n wysokich mo積a uzyska nie wcze郾iej ni na pocz徠ku maja, a ostatnie — na pocz徠ku listopada. Racjonalna uprawa pod os這nami wysokimi umo磧iwia jednak nie tylko wyprodukowanie owoc闚 poza sezonem, ale tak瞠 pozwala na uzyskanie z tych samych ro郵in dw鏂h plon闚 w okresie kr鏒szym ni 12 miesi璚y — pierwszego jesieni, a drugiego wiosn. Uprawa truskawek pod os這nami jest technologi kosztown i wymagaj帷 od producent闚 fachowej wiedzy, ale jednocze郾ie umo磧iwia osi庵ni璚ie wi瘯szych zysk闚, w por闚naniu z tradycyjn upraw polow. Wydaje si, 瞠 zainteresowanie tym sposobem produkcji, zw豉szcza na zbi鏎 owoc闚 od pocz徠ku maja do listopada, b璠zie w Polsce wzrasta這.


Systemy uprawy

Najcz瘰tszymi technologiami prowadzenia truskawek pod os這nami wysokimi s uprawa gruntowa na p豉skich lub podniesionych zagonach (fot. 1) oraz uprawa pojemnikowa. Zagony, o kt鏎ych pisali鄉y w poprzednim numerze "Has豉 Ogrodniczego", s wykorzystywane z regu造 w nieogrzewanych tunelach foliowych. Uprawa na nich jest ta雟za w por闚naniu z pojemnikow, ale stwarza konieczno嗆 wymiany pod這瘸 lub jego dezynfekcji w celu zwalczenia chor鏏 systemu korzeniowego. Gorsze na鈍ietlenie ro郵in obni瘸 jako嗆 owoc闚, zw豉szcza powoduje nier闚nomierne ich wybarwianie si, ponadto nieco ni窺ze plonowanie oraz mniejsz wydajno嗆 zbior闚 (praca w pozycji pochylonej). Ro郵iny uprawiane na zagonach podniesionych bez dobrego okrycia na zim s nara穎ne na przemarzanie. Z uwagi na te trudno軼i w szklarniach i tunelach wysokich w Polsce zaleca si raczej upraw truskawek na zagonach p豉skich lub w r騜nego typu pojemnikach, ustawionych w trakcie wegetacji na stela瘸ch lub konstrukcjach podwieszanych (fot. 2).


Fot. 1. Uprawa w wysokich tunelach na zagonach wysokich


Fot. 2. Owocuj帷a 'Elsanta' w uprawie pojemnikowej w szklarni

Najcz窷ciej wykorzystywanymi pojemnikami s worki z bia貫j folii, o wymiarach 35–40 cm x 25–30 cm x 10 cm i pojemno嗆 oko這 18–20 litr闚. Substrat, wype軟iaj帷y worki sk豉da si zazwyczaj z oko這 80% torfu wysokiego i 20% perlitu, z dodatkiem nawoz闚 mineralnych. Mo瞠 on by przygotowany "fabrycznie" z uwzgl璠nieniem wymaga pokarmowych truskawek. Worki s perforowane, co polepsza drena pod這瘸 i sprzyja dotlenieniu systemu korzeniowego. Mog by one u篡wane w produkcji przez dwa lub trzy sezony. Zazwyczaj w jednym worku sadzi si w dw鏂h rz璠ach od 6 do 10 ro郵in, w zale積o軼i od rodzaju sadzonek. Worki ustawia si do嗆 軼i郵e na w御kich stela瘸ch, wzd逝 namiotu lub na specjalnych rynnach s逝膨cych do odprowadzenia nadmiaru po篡wki. Ro郵iny, znajduj帷e si w przylegaj帷ych do siebie kr鏒szymi bokami workach tworz "wisz帷e zagony". W praktyce u篡wa si stela篡 o wysoko軼i od 1,20 m do 1,30 m. Ro郵iny znajduj si w闚czas na wysoko軼i ramion pracownik闚, co u豉twia piel璕nacj i zbi鏎 owoc闚, przyczyniaj帷 si do wzrostu komfortu pracy i wydajno軼i zbioru. Do produkcji truskawek pod os這nami mog by u篡wane tak瞠 wiadra lub cylindry. Ta metoda produkcji jest popularna w krajach zachodniej Europy, na przyk豉d w Belgii czy Holandii, w Polsce nie znalaz豉 jednak wi瘯szego zastosowania.

Dobrze, je瞠li szklarnie i namioty foliowe, z upraw na zbi鏎 p騧nojesienny lub wczesnowiosenny, maj mo磧iwo嗆 podgrzewania — rurami, umieszczonymi tu pod stela瘸mi. Pozwala to na podwy窺zenie temperatury zar闚no powietrza, jak i pod這瘸. Najlepiej, je瞠li mo積a regulowa wysoko嗆 umieszczenia takich rur.

Na podniesionych zagonach

W Polsce najwi瘯sze do鈍iadczenie w uprawie truskawek na zbi鏎 przyspieszony pod os這nami wysokimi (zblokowane tunele foliowe, bez dodatkowego ogrzewania) posiada firma SADPOL w Wierzbicy ko這 Serocka (czytaj te HO 7, 8/2003). Truskawki uprawiane s tam w gruncie na p豉skich, w wi瘯szo軼i w czterorz璠owych zagonach, wy軼i馧kowanych czarn foli (fot. 3).


Fot. 3. Uprawa w wysokich tunelach na zagonach p豉skich

Uniemo磧iwia ona rozw鎩 chwast闚, chroni owoce przed zapiaszczeniem, a gleb przed nadmiern utrat wilgoci. Zagony formuje specjalna maszyna (fot. 4 a i b). Wzd逝 zagonu czterorz璠owego k豉dzie si r闚nolegle dwa w篹e do nawodnienia krop­lowego (w odleg這軼i 50 cm od siebie) i przykry­wa foli. Czynno軼i te wykonuje maszyna w jednym cyklu roboczym (w czasie jednego przejazdu). Szeroko嗆 zagon闚 czterorz璠owych wynosi 125 cm, z rz璠ami ro郵in oddalonych od siebie i brzeg闚 zagonu o 25 cm. Przej軼ia mi璠zy zagonami (uliczki robocze) maj szeroko嗆 oko這 60 cm. W rz璠ach ro郵iny sadzone s co 25–30 cm. W uprawie na zbi鏎 op騧niony sadzi si sadzonki "frigo", przewa積ie w otwartym polu, czyli bez nakrywania jesieni, tunele montowane s dopiero pod koniec zimy.


Fot. 4. Maszyny wykorzystywane przy zagonowej uprawie truskawek a) formuj帷a zagony b) rozk豉daj帷a w篹e kropluj帷e i foli

W Polsce do uprawy pod os這nami wysokimi u篡wa si przede wszystkim sadzonek "frigo". Najcz窷ciej s to sadzonki wielokoronowe ("zagonowe") lub A+ — tylko takie umo磧iwiaj uzyskanie zadowalaj帷ego plonu owoc闚 ju po 2–3 miesi璚y od posadzenia i drugiego plonu w czasie kr鏒szym ni 12 miesi璚y (rodzaje sadzonek om闚ione zosta造 w HO 5/2004). Na jeden metr kwadratowy sadzimy od 10 do 16 ro郵in. Przy korzystaniu z sadzonek A zaleca si posadzenie wi瘯szej ich liczby na metrze powierzchni (do 20 sztuk). Nie zaleca si natomiast zak豉dania plantacji pod os這nami z sadzonek ma造ch, kategorii B. Do uprawy pod os這nami wysokimi poleca si przede wszystkim odmian 'Elsanta' znan z wysokiej jako軼i owoc闚.

Termin sadzenia ro郵in ustala si uwzgl璠niaj帷 planowany okres zbioru owoc闚. Na przyk豉d ro郵iny posadzone w ko鎍u maja zaczynaj owocowa zwykle w drugiej po這wie lipca, a wi璚 wkr鏒ce po zako鎍zeniu zbior闚 z ro郵in uprawianych tradycyjnie w otwartym polu. Sadzenie kolejnych partii ro郵in w odst瘼ach oko這 2–3-tygodniowych pozwala na rozci庵ni璚ie owocowania a do wczesnej jesieni. Ostatnie sadzenie wykonuje si najcz窷ciej na prze這mie lipca i sierpnia, wtedy pierwszy plon uzyskiwany jest w pa寮zierniku (pod warunkiem ustawienia na plantacji tuneli dla ochrony przed jesiennymi przymrozkami), a drugi — mniej wi璚ej od pocz徠ku maja nast瘼nego roku. Zim ro郵iny przechodz kilkutygodniowy spoczynek, dlatego wystarczy utrzymywa temperatur w szklarni lub tunelu na poziomie 0–5°C (przy uprawie i pozostawieniu na zim ro郵in na rusztowaniach). Oznacza to jednak konieczno嗆 lekkiego podgrzewania szklarni lub tunelu w przypadku wyst徙ienia ryzyka spadku temperatury otoczenia poni瞠j –2°C. Je瞠li nie ma mo磧iwo軼i podgrzania powietrza, pojemniki z ro郵inami nale篡 zdj望 z konstrukcji, ciasno ustawi i okry foli termoizolacyjn (p璚herzykowat) lub s這m. W uprawie na zagonach gruntowych p豉skich, zw豉szcza ma這 odpornej na mr霩 odmiany 'Elsanta', celowe jest roz這瞠nie na ro郵inach na zim w堯kniny, nawet je瞠li zamontowano nad nimi wysokie tunele.

Zalecenia uprawowe

W uprawie pod os這nami wysokimi podlewanie i dokarmianie ro郵in musi odbywa si jednocze郾ie (ferty­gacja) za pomoc urz康ze kropluj帷ych. Ro郵iny podlewa si systematycznie kilka, a nawet kilkana軼ie razy na dob, w zale積o軼i od pogody i pory roku. Nawo瞠nie rozpoczyna si po oko這 2 tygodniach od posadzenia ro郵in. Bardzo wa積a jest jako嗆 wody u篡wanej do podlewania i sporz康zania po篡wki. Woda nie mo瞠 by zanieczyszczona (na przyk豉d zwi您kami 瞠laza, wapnia, sodu czy chloru), gdy sk豉dniki te mog przyczynia si do zapychania kapilar i nadmiernego zasolenia pod這瘸. W celu "oczyszczenia" i ogrzania wody do optymalnej temperatury zaleca si gromadzenie jej w du篡ch zbiornikach, w kt鏎ych osadzaj si na dnie zanieczyszczenia mechaniczne i zwi您ki chemiczne, oraz montowanie filtr闚 siatkowych i piaskowych. Wa積y jest r闚nie odczyn wody u篡tej do sporz康zania po篡wki, od niego zale篡 przyswajalno嗆 sk豉dnik闚 mineralnych dla ro郵in. Optymalne pH po篡wki wynosi 5,6–6,2. Sk豉d po篡wki okre郵a si na podstawie wygl康u ro郵in oraz wynik闚 analiz pod這瘸 i li軼i. Zaleca si kilkukrotne wykonywanie tych analiz w sezonie, zw豉szcza na pocz徠ku kwitnienia i dojrzewania owoc闚.

W uprawie pod os這nami zaleca si wykorzystywanie owad闚 zapylaj帷ych, kt鏎e przyczyniaj si do istotnego zwi瘯szenia plonu i poprawy jego jako軼i (z kwiat闚 niedopylonych powstaj niewyro郾i皻e i zdeformowane owoce). Wed逝g zalece holenderskich na 1000 m2 powierzchni ogrzewanej powinna przypada rodzina pszczela licz帷a 3–5 tysi璚y robotnic. Do zapylania kwiat闚 mog te by wykorzystywane trzmiele, zw豉szcza w okresie jesienno-wczesnowiosennym, gdy ze wzgl璠u na niedob鏎 鈍iat豉 i nisk temperatur pszczo造 w tym czasie s ma這 aktywne. Trzmiele w tym okresie zachowuj znacznie wi瘯sz aktywno嗆. Przy zbyt du篡m zag瘰zczeniu trzmieli odwiedzaj one te same kwiaty wielokrotnie, co z uwagi na znacz帷 mas trzmieli mo瞠 by powodem uszkodze dna kwiatowego i w nast瘼stwie tego nawet silnej deformacji owoc闚. Zatem na jedn rodzin trzmieli mo瞠 przypada nawet dwukrotnie wi瘯sza powierzchnia uprawy do zapylenia, ni w przypadku pszcz馧.

W uprawie truskawek pod os這nami istniej korzystne warunki do rozwoju wielu chor鏏 i szkodnik闚. Uprawa pojemnikowa pozwala na wyeliminowanie problem闚 zwi您anych z chorobami systemu korzeniowego, jednak problemem mo瞠 by szara ple填 i m帷zniak prawdziwy truskawki. Chorobom tym g堯wnie zapobiega si, za pomoc fungicyd闚 zalecanych dla plantacji produkcyjnych (zgodnie z Programem ochrony ro郵in sadowniczych). Prz璠ziorka chmielowca zaleca si natomiast zwalcza metod biologiczn poprzez wykorzystanie jego naturalnego wroga — dobroczynka szklarniowego.

Zbi鏎 owoc闚 przeprowadza si raz b康 dwa razy w ty­godniu, w zale積o軼i od intensywno軼i dojrzewania, do pojemnik闚 jednostkowych o pojemno軼i 0,25 lub 0,5 kg (fot. 5). Owoce nale篡 zrywa z szypu趾 i od razu sortowa, to znaczy odrzuca wszystkie truskawki zdeformowane, zbyt ma貫, uszkodzone w spos鏏 mechaniczny lub z oznakami gnicia. Dobrze jest zaraz po zbiorze owoce sch這dzi w ci庵u 1–1,25 godziny do temperatury oko這 4°C, a w celu kr鏒kotrwa貫go przechowania umie軼i w ch這dni w temperaturze 2°C i wilgotno軼i wzgl璠nej oko這 95%.


Fot. 5. Pami皻ajmy o ma造ch, estetycznych opakowaniach dla trus­kawek z uprawy sterowanej


powr鏒

 

Szk馧karstwo | plantpress.pl | archiwum | kontakt | polityka prywatno軼i
  © 1999-2013 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materia造 umieszczone na tym portalu obj皻e s ochron wynikaj帷 z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a w豉軼icielem ich autorskich praw maj徠kowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, i dalsze rozpowszechnianie aktualnych artyku堯w opublikowanych na tym portalu jest zabronione niezale積ie od celu w jakim rozpowszechnienie mia這by nast徙i, lub u篡tego 鈔odka przekazu.