Hasło Ogrodnicze - strona główna  
       
 

Zapraszamy na portal ogrodniczy ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

Szukaj: w roku: w kategorii:

WARZYWNICTWO

JARMUŻ - CENNE WARZYWO JESIENNO-ZIMOWE

Mgr inż. Edyta Kosterna, Dr hab. Wanda Wadas

Numer archiwalny: 12/2004


Jest to warzywo znane i uprawiane od dawna, jednakże mało doceniane w Polsce. Zazwyczaj jarmuż traktowany jest jako roślina ozdobna i jego efektowne, kędzierzawe liście używane są głównie do dekoracji potraw. Warto zacząć powszechniej wykorzystywać jego wysoką wartość odżywczą — jest bogaty w białko, witaminę C, karoten, witaminy z grupy B oraz witaminy PP, E, K i H, sole mineralne — wapnia, fosforu, żelaza, potasu i magnezu. Szczególnie ważna jest wysoka zawartość witaminy C, której więcej od jarmużu zawiera tylko papryka i pietruszka naciowa. Liście jarmużu mogą być spożywane w stanie świeżym, w postaci surówek lub po ugotowaniu przygotowane podobnie jak szpinak. Nadają się do mrożenia i konserwowania. Jarmuż pozostawiony na zimę w polu wczesną wiosną wytwarza młode, silnie ulistnione pędy, które mogą być spożywane jako najwcześniejsze wiosenne warzywo z odkrytego gruntu.


Wymagania klimatyczne i glebowe

Jarmuż jest najmniej wymagającym warzywem ze wszystkich roślin kapustnych. Odznacza się dużą zimotrwałością, przy czym najbardziej odporne na mrozy są odmiany niskie. Po przemarznięciu liście jarmużu stają się bardziej delikatne i mają lepszy smak — zawierają więcej cukrów i tracą charakterystyczną goryczkę, dlatego też należy je zbierać po pierwszych mrozach. Dobrze rośnie przy niezbyt wysokiej temperaturze i wysokiej wilgotności powietrza. Najodpowiedniejszy dla uprawy tego warzywa jest klimat morski.

Jarmuż może być uprawiany na wszystkich typach gleb, z wyjątkiem ciężkich, zlewnych i zimnych, najlepsze są gleby piaszczysto-gliniaste, o odczynie zbliżonym do obojętnego, dobrze rośnie również na słabszych. Jest mniej wrażliwy na odczyn gleby niż inne warzywa kapustne, podobnie jak one wymaga dość wysokiej wilgotności gleby, jednakże dzięki dobrze rozwiniętemu systemowi korzeniowemu jest bardziej wytrzymały na suszę.

Zmianowanie

Zazwyczaj uprawia się go na późny zbiór jesienno-zimowy, w poplonie po gatunkach wcześnie schodzących z pola — na przykład po grochu, cebuli z dymki, sałacie, szpinaku czy wczesnych ziemniakach. Może być uprawiany po wszystkich roślinach, z wyjątkiem warzyw kapustnych — na tym samym polu nie należy go uprawiać po sobie ani po innych roślinach z tej samej rodziny botanicznej częściej niż co 4 lata.

Przygotowanie pola i nawożenie

Pole pod uprawę jarmużu należy przygotować, podobnie jak pod kapustę późną, tak aby stworzyć roślinom odpowiednie warunki wilgotnościowe i powietrzne. Uprawa gleby zależy od przedplonu i terminu jego zbioru. Jeżeli jarmuż uprawiany jest po ziemniakach wczesnych, po grochu, czy po cebuli z dymki, można wtedy wykonać tylko kultywatorowanie i bronowanie w celu spulchnienia i wyrównania powierzchni pola. Po szpinaku czy sałacie konieczna jest orka.

Na glebach bardzo żyznych, w dobrej kulturze i zasobnych w składniki pokarmowe jarmuż zwykle jest uprawiany w drugim, a nawet w trzecim roku po oborniku, natomiast na glebach słabszych powinien być uprawiany w pierwszym roku. Orientacyjne dawki nawozów mineralnych na hektar wynoszą: 150 kg N, 120 kg P2O5 i 260 kg K2O. Nawożenie fosforowe i potasowe prowadzi się przed sadzeniem rozsady lub siewem nasion. Część nawozów azotowych podaje się przed siewem lub sadzeniem, a resztę pogłównie w 2 lub 3 dawkach. Zbyt wysokie dawki azotu nie są wskazane, ponieważ bardziej wyrośnięte i delikatniejsze rośliny łatwiej ulegają uszkodzeniom mrozowym i pogarsza się ich wartość odżywcza. Wyższe i lepsze jakościowo plony można uzyskać dodatkowo nawożąc magnezem, borem i sodem.

Odmiany

WINTERBOR F1 — rośliny średnio wysokie, o ciemnozielonych, silnie kędzierzawych liściach (fot. 1). Odmiana bardzo wytrzymała na mróz, o małej skłonności do żółknięcia liści. Jeżeli nie ma zbyt silnych mrozów, można ją zbierać od listopada do marca. Nadaje się do mrożenia.


Fot. 1. Winterbor F1

REDBOR F1 — rośliny wysokie, o fioletowozielonych, średnio kędzierzawych liściach (fot. 2). Wyhodowana głównie do celów dekoracyjnych, ale może być także uprawiana na bezpośrednie zaopatrzenie rynku jako atrakcyjny dodatek do sałatek. Nadaje się do mrożenia.


Fot. 2. Redbor F1

ARSIS F1 — rośliny średnio wysokie, o ciemnozielonych, silnie kędzierzawych liściach, bardzo wytrzymałe na mróz. Pozostawione w polu na zimę bardzo długo zachowują dobrą jakość. Nadają się do mrożenia.

Siew i pielęgnacja

Jarmuż najczęściej uprawiany jest z rozsady, którą produkuje się, podobnie jak rozsadę kapusty późnej, ale może też być wysiewany bezpośrednio w pole. Nasiona na rozsadniku można wysiewać od maja do czerwca lub w sierpniu. Na przygotowanie rozsady potrzebnej do obsadzenia hektara potrzeba 600 g nasion. Sieje się je rzędowo w ilości 3–4 g na 1 m2 rozsadnika. Na miejsce stałe rozsadę o 4 lub 5 liś­­ciach sadzi się po upływie 5, 6 tygodni od siewu, najpóźniej w pierwszej dekadzie września, w rozstawie 50–67,5 cm x 40–50 cm. Odmiany niskie, niezbyt silnie rosnące można sadzić gęściej niż wysokie. Wprost na pole nasiona można wysiewać od maja do połowy lipca, w rzędy co 40–67,5 cm lub pasowo-rzędowo. Prowadzi się również uprawę z siewu wrześniowego — wówczas zbiera się rośliny w całości późną jesienią i zimą. Do obsiania hektara potrzeba od 2 do 3 kg nasion. Ich zużycie jest uzależnione, między innymi, od odmiany, terminu siewu, żyzności gleby i rozstawy rzędów. Przy późniejszym terminie wysiewu, aby uzyskać zadowalający plon, należy zwiększyć zagęszczenie roś­lin. Przy uprawie z siewu wprost na pole, po wschodach, jeżeli jest to konieczne, należy wschody przerwać pozostawiając rośliny co 15–45 cm.

Zbiór i przechowywanie

Jarmuż można zbierać późną jesienią, zimą i wiosną, aż do czasu wyrastania pędów kwiatostanowych. Opóźnianie terminu zbioru, oprócz pogorszenia jakości (żółknięcie najstarszych liści), powoduje także obniżenie plonu. Zbiór jarmużu należy przeprowadzać wielokrotnie, obcinając liście od dołu w miarę ich dorastania do odpowiedniej wielkości. Zimowe użytkowanie jarmużu uzależnione jest od warunków atmosferycznych panujących w danym rejonie. Często zachodzi konieczność wykopania roślin późną jesienią i zadołowania ich w miejscu osłoniętym od wiatrów i promieni słonecznych. Plon liś­ci jarmużu wynosi 35–48 t/ha, a plon całych roślin 50–70 t/ha.

Jarmuż jest warzywem nietrwałym, dlatego też nie nadaje się do dłuższego przechowywania. Liście powinny być zbierane bezpośrednio przed spożyciem. W temperaturze 0°C i wilgotności 90–95% może być przechowywany nie dłużej niż 4 tygodnie.


powrót

 

Szkółkarstwo | plantpress.pl | archiwum | kontakt | polityka prywatności
  © 1999-2013 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materiały umieszczone na tym portalu objęte są ochroną wynikającą z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a właścicielem ich autorskich praw majątkowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, iż dalsze rozpowszechnianie aktualnych artykułów opublikowanych na tym portalu jest zabronione niezależnie od celu w jakim rozpowszechnienie miałoby nastąpić, lub użytego środka przekazu.