Has這 Ogrodnicze - strona g堯wna  
       
 

Zapraszamy na portal ogrodniczy ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

Szukaj: w roku: w kategorii:

WARZYWNICTWO

PIETRUSZKA CZY PASTERNAK

dr Dorota Jadczak, prof. dr hab. Marian Or這wski

Numer archiwalny: 09/1999


Pietruszka (Petroselinum hortense) jest ceniona g堯wnie jako warzywo przyprawowe. Jej korzenie s cennym 廝鏚貫m cukr闚, bia趾a, soli mineralnych wapnia, fosforu, magnezu i 瞠laza. Jeszcze wi瘯sz warto嗆 biologiczn maj li軼ie, w kt鏎ych znajduj si du瞠 ilo軼i witaminy C. Pasternak (Pastinaca sativa) jest mniej znany, pomimo i w krajach Europy 字odkowej by jednym z wa積iejszych warzyw uprawianych ju od wczesnego 鈔edniowiecza.


Jego korzenie mog by spo篡wane w postaci sur闚ek i sa豉tek, a po ugotowaniu, jako dodatek do potraw, zast瘼uj ziemniaki. Zawieraj du瞠 ilo軼i cukr闚, bia趾a, soli mineralnych oraz niewielkie ilo軼i witaminy B1 i B2. Maj smak po鈔edni mi璠zy pietruszk a marchwi oraz, dzi瘯i zawarto軼i olejk闚 lotnych, specyficzny, przyjemny zapach.
Oba gatunki s ro郵inami dwuletnimi pochodz帷ymi ze strefy klimatu umiarkowanego. W pierwszym roku tworz bujn rozet li軼i odziomkowych, dobrze rozwini皻y system korzeniowy oraz korze spichrzowy, kt鏎y jest cz窷ci jadaln. Wyro郾i皻e korzenie p騧nych odmian pietruszki i pasternaku mog zimowa na polu pod 郾iegiem. W drugim roku wydaj pocz徠kowo rozet li軼i, a nast瘼nie p璠y kwiatostanowe, kwitn i owocuj. Owocem w obydwu przypadkach jest roz逝pka, rozpadaj帷a si po dojrzeniu na dwie nie逝pki. Nasiona pietruszki s drobne (w gramie znajduje si 800–900 nasion) i zachowuj zdolno嗆 kie趾owania przez okres 3–4 lat. Nasiona pasternaku s znacznie wi瘯sze (220–400 sztuk w gramie), do 2 lat zachowuj zdolno嗆 kie趾owania na poziomie 60%. Nasiona zaczynaj kie趾owa ju w temperaturze 2 –3°C, a m這de siewki znosz obni瞠nie temperatury nawet do –9°C. Siewki pasternaku s znacznie wi瘯sze i pojawiaj si o kilka dni wcze郾iej ni siewki pietruszki, kt鏎e s widoczne po 2–3 tygodniach.
Pietruszka ma li軼ie g豉dkie, ciemnozielone, b造szcz帷e, nieow這sione, o d逝gich ogonkach. Blaszka jest potr鎩na, potr鎩nie pierzastodzielna, tr鎩k徠na w zarysie, a jej odcinki s osadzone na r騜nej d逝go軼i ogonkach, co sprawia wra瞠nie, 瞠 jest z這穎na z trzech osobnych fragment闚. Li軼ie pasternaku (fot. 1) s pojedynczo pierzastodzielne, z wierzchniej strony g豉dkie i b造szcz帷e, od spodu g瘰to ow這sione, jasnozielone, podzielone na szerokie odcinki o pi趾owanych brzegach. Ogonki uprawianej w Polsce odmiany pasternaku "P馧d逝gi Bia造" osi庵aj oko這 30 cm d逝go軼i i tworz wzniesion lub p馧wzniesion rozet.

FOT. 1. UPRAWA PASTERNAKU NA POLU


Korze spichrzowy pietruszki jest cylindryczny, w zale積o軼i od odmiany mniej lub bardziej zw篹aj帷y si ku do這wi, o sk鏎ce bia貫j, lekko 鄴速awej lub szarej i bia造m mi捫szu. Korze pasternaku (fot. 2) ma kszta速 cylindryczny, klinowato zw篹aj帷y si ku do這wi, sk鏎k 鄴速aw, g豉dk i bia造 mi捫sz.

FOT. 2. KORZENIE PIETRUSZKI (SKRAJNE) I PASTERNAKU


Obydwa gatunki maj du瞠 wymagania wodne, szczeg鏊nie w okresie kie趾owania nasion i wschod闚 oraz w czasie intensywnego przyrastania korzeni. Susza wyst瘼uj帷a p騧niej w okresie wegetacji przyczynia si do powstawania rozwidlonych korzeni pietruszki, co wp造wa na znaczne obni瞠nie plonu handlowego. Pod to warzywo przeznacza si gleby pr鏂hniczne, 篡zne, o du瞠j pojemno軼i wodnej, nie zaskorupiaj帷e si, o odczynie zbli穎nym do oboj皻nego. Na takich glebach pietruszk nale篡 uprawia w drugim roku po oborniku, natomiast na s豉bszych wskazane jest stanowisko po oborniku (20–30 t/ha) przyoranym jesieni. Gatunek ten jest bardzo wra磧iwy na zachwaszczenie i dlatego trzeba uprawia go po tych ro郵inach, kt鏎e pozostawiaj gleb woln od chwast闚. Nawo瞠nie mineralne nale篡 dostosowa do aktualnej zasobno軼i gleby, okre郵onej na podstawie analizy chemicznej. Standardowa zawarto嗆 makrosk豉dnik闚 (w mg/dm3 gleby) powinna wynosi: 40 P i 125–150 K. Naw霩 azotowy najcz窷ciej podaje si w ilo軼i 80–150 kg N/ha — w po這wie przed siewem nasion, a pozosta陰 cz窷 pog堯wnie.
Pasternak uprawia si w drugim, a nawet trzecim roku po nawo瞠niu obornikiem. Zalecane dawki nawoz闚 mineralnych s podobne jak dla pietruszki. R闚nie w przypadku tego gatunku pole nie powinno by zachwaszczone, poniewa okres kie趾owania ro郵in jest d逝gi, a pocz徠kowy wzrost powolny.
Obydwa gatunki wysiewa si bezpo鈔ednio na miejsce sta貫 wiosn, zazwyczaj na pocz徠ku kwietnia, w przypadku pietruszki — w ilo軼i 4–5 kg/ha — na p豉sko uprawionym polu lub na redlinach, zachowuj帷 mi璠zy rz璠ami odleg這嗆 30–45 cm. Pasternak (6–8 kg/ha) sieje si w rz璠y oddalone o 40–45 cm. Mo積a go r闚nie uprawia na redlinach — jest to szczeg鏊nie zalecane na glebach zlewnych i podmok造ch. Aby w pocz徠kowym okresie wegetacji u豉twi piel璕nacj ro郵in, dobrze jest przy wysiewie obu gatunk闚 doda nasion sa豉ty lub szpinaku — pozwala to na wczesne wyznaczenie rz璠闚. Kiedy ro郵iny wykszta販 3 li軼ie w豉軼iwe nale篡 przerywa siewki, pozostawiaj帷 pietruszk co 4–6 cm, a pasternak co 5–6 cm w rz璠zie. Dalsza piel璕nacja polega g堯wnie na odchwaszczaniu, dokarmianiu i nawadnianiu — w razie niedoboru wilgoci w glebie. W uprawie pietruszki mo磧iwe jest u篡cie herbicyd闚 (wed逝g "Programu ochrony warzyw"). Dla pasternaku nie ma zarejestrowanych 鈔odk闚 do chemicznego zwalczania chwast闚.
W roku 1998 w Katedrze Warzywnictwa Akademii Rolniczej w Szczecinie przeprowadzono badania wzrostu i plonowania czterech odmian pietruszki korzeniowej i jednej odmiany pasternaku (P馧d逝gi Bia造).
Zbi鏎 korzeni prowadzony by w pa寮zierniku. Plon uzyskany z plantacji pasternaku wielokrotnie przewy窺za ten, jaki da豉 pietruszka (tab.). Przy uprawie obu gatunk闚 na takiej samej glebie plon handlowy pasternaku mia wi瘯szy udzia w plonie og鏊nym — 92% — ni w przypadku pietruszki — od 71% do 82%. Poniewa r騜nice te s du瞠, a nak豉dy finansowe na upraw podobne, sk豉nia to nieuczciwych producent闚 do oferowania korzeni pasternaku zamiast tradycyjnie poszukiwanej przez klient闚 pietruszki — jest to dosy powszechnie praktykowane w ca造m kraju.

Autorzy s pracownikami Akademii Rolniczej w Szczecinie

powr鏒

 

Szk馧karstwo | plantpress.pl | archiwum | kontakt | polityka prywatno軼i
  © 1999-2013 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materia造 umieszczone na tym portalu obj皻e s ochron wynikaj帷 z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a w豉軼icielem ich autorskich praw maj徠kowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, i dalsze rozpowszechnianie aktualnych artyku堯w opublikowanych na tym portalu jest zabronione niezale積ie od celu w jakim rozpowszechnienie mia這by nast徙i, lub u篡tego 鈔odka przekazu.