Has這 Ogrodnicze - strona g堯wna  
       
 

Zapraszamy na portal ogrodniczy ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

Szukaj: w roku: w kategorii:

SADOWNICTWO

BOR紟KA WYSOKA OD CZERWCA DO WRZE吉IA (CZ. I)

Tomasz Werner

Numer archiwalny: 09/2006


W gospodarstwie Sabiny i Grzegorza Nowak闚 po這穎nym w Wojniczu ko這 Tarnowa upraw bor闚ki wysokiej zainteresowano si 18 lat temu, kiedy pierwsze ro郵iny tego gatunku w przydomowym ogrodzie posadzi dziadek pana Grzegorza — Tadeusz Mytnik, prowadz帷y gospodarstwo ogrodnicze w ㄊsej G鏎ze. Pierwsz towarow plantacj za這篡li rodzice Grzegorza — Danuta (fot. 1) i J霩ef w 1991 roku. Ro郵iny posadzone w闚czas na powierzchni 3 ha pochodzi造 z laboratorium in vitro. Gospodarze byli jednymi z wielu, kt鏎zy w闚czas na skutek zamieszania posadzili zamiast odmiany 'Bluecrop' (cho tak zam闚ili u sprzedawcy) — 'Concorde', 20% nasadzenia stanowi造 'Herbert' i 'Croatan'. 'Herbert' okaza si bardzo wra磧iwy na mrozy i przymrozki, a 'Concord' mia drobniejsze owoce ni odmiana 'Bluecrop'. Mimo to plantatorzy uwa瘸j, 瞠 dobrze zrobili stawiaj帷 wtedy na bor闚k wysok. Kilka lat temu zdecydowali si znacznie powi瘯szy upraw tego gatunku.



Fot. 1. Danuta Nowak z synem Grzegorzem na nowej plantacji w Wojniczu

20 hektar闚

Grzegorz Nowak w 2002 roku kupi — korzystaj帷 z kredytu dla m這dego rolnika — 23 ha nieu篡tk闚 陰kowych III i IV klasy. Przygotowanie pola trwa這 rok — w pierwszej kolejno軼i przyst徙iono do zwalczania chwast闚 i wyr闚nania oraz zmeliorowania terenu. Wykopano r闚nie staw na wod do nawadniania plantacji (fot. 2). W 2003 roku na 20 hektarach posadzono bor闚k wysok, najwcze郾iejsz odmian jest 'Duke' (oko這 4 ha), kolejne to 'Reka' (4 ha), 'Bluecrop' (4 ha), 'Nelson' (oko這 4 ha) oraz 'Elliott' (4 ha), kt鏎ego owoce dojrzewaj na pocz徠ku wrze郾ia. Taki wyb鏎 odmian pozwala rozci庵n望 w czasie zbi鏎 owoc闚 i zapewni ich d逝g, prawie trzymiesi璚zn poda.


Fot. 2. Wod do nawadniania ro郵in pobiera si ze stawu

Uprawa bor闚ki w okolicy Tarnowa, w jednym z najcieplejszych rejon闚 Polski, sprawia, 瞠 pierwsze owoce — bez przyspieszania ich dojrzewania — zbiera si ju pod koniec czerwca. W tym roku odmiana 'Duke' silnie ucierpia豉 od mroz闚 — uszkodzone zosta造 p璠y (w niewielkim stopniu — fot. 3), znacznie silniej (do 90%) p彗i kwiatowe. Niewielkie natomiast uszkodzenia mrozowe p彗闚 kwiatowych stwierdzono u odmiany 'Bluecrop'. W 2006 roku zbi鏎 rozpocz皻o od odmiany 'Reka' (fot. 4), kt鏎a bardzo dobrze plonowa豉 w bie膨cym sezonie. Jej zalet s smaczne, wyr闚nanej wielko軼i owoce, kt鏎e maj skoncentrowany okres dojrzewania. Mankamentem jest natomiast 豉twe 軼ieranie si z nich nalotu woskowego. Dotychczas nie obserwowano jednak nier闚nomiernego dojrzewania owoc闚, kt鏎e przypisywane jest tej odmianie. Dobrze przetrwa zim 'Elliott', kt鏎y w tym roku bardzo obficie plonowa.


Fot. 4. W tym roku na polowej plantacji jako pierwsza zacz窸a dojrzewa 'Reka'


Fot. 4. W tym roku na polowej plantacji jako pierwsza zacz窸a dojrzewa 'Reka'

W trosce o jako嗆 owoc闚

Do za這瞠nia 20-hektarowej plantacji u篡to ro郵in rozmna瘸nych tradycyjnie. Materia貫m nasadzeniowym by造 2-letnie krzewy, kt鏎e sprowadzono z niemieckiej szk馧ki. Przed posadzeniem ro郵in w rz璠ach rozsypano trociny, kt鏎e wymieszano z gleb za pomoc glebogryzarki, dodatkowo w ka盥y do貫k nasypano 14 litr闚 torfu. Krzewy posadzono w rozstawie 3 m x 1 m.

Wszystkie krzewy na plantacji w Wojniczu s silnie przycinane. Konieczne jest usuwanie nadmiaru p璠闚 oraz skracanie w okresie wegetacji bardzo silnie rosn帷ych, dzi瘯i czemu p彗i kwiatowe zawi您uj si na ca造m p璠zie, a nie tylko na jego wierzcho趾u. Ci璚ie zapobiega tak瞠 pok豉daniu si p璠闚 w mi璠zyrz璠zia. Najsilniejszego ci璚ia wymaga 'Reka', kt鏎a ro郾ie tak silnie, 瞠 konieczne by這 usuni璚ie w tym roku nawet do 60% starych p璠闚 — w efekcie owoc闚 jest mniej, s za to lepszej jako軼i.

Na starej 15-letniej plantacji krzewy maj wysoko嗆 ponad 2 metry, dlatego konieczne jest obni瞠nie wysoko軼i ro郵in, w przeciwnym razie owoce trzeba by zbiera z drabinek. Ci璚ie na tej plantacji polega na usuwaniu za pomoc pneumatycznych sekator闚 p璠闚 starszych ni 4-letnie. W krzewie zostawia si najwy瞠j 7 lub 8 p璠闚 2- i 3-letnich. M這de nierozga喚zione p璠y przycina si na wysoko軼i oko這 70 cm od gruntu. Nast瘼nie krzewy prze鈍ietla si zwyk造mi sekatorami — usuwa si nadmiar jednorocznych p璠闚.

Wszystkie ro郵iny s nawadniane. Od tego sezonu — kt鏎y jest trzecim rokiem prowadzenia nowej plantacji — ju od pocz徠ku sezonu stosowano fertygacj, z uwagi na przewidywane du瞠 zbiory owoc闚. Woda do nawadniania jest zakwaszana kwasem azotowym — jej pH utrzymuje si na poziomie 4,5–5,5. Wraz z wod podawane s, wed逝g zalece przypisanych danej fazie rozwojowej ro郵in, nawozy (EC po篡wki wynosi oko這 0,1 mS/cm). Po篡wka przygotowywana jest w pomieszczeniu, w kt鏎ym znajduje si system samoczyszcz帷ych si filtr闚 dyskowych (fot. 5) oraz pompa proporcjonalna — do po篡wki (fot. 6). Dodatkowo, ro郵iny nawozi si posypowo, z mikroelement闚 podaje si mangan, mied i bor. Ro郵iny dokarmia si  tak瞠 doglebowo fosforanem amonu, siarczanem potasu, a niekt鏎e kwatery tak瞠 siarczanem magnezu.


Fot. 5. System filtr闚 samoczyszcz帷ych si


Fot. 6. Pomieszczenie, w kt鏎ym przygotowuje si po篡wk do fertygacji ro郵in

Problemy z nadmiarem wody

Mimo zmeliorowania terenu, plantacja prawie co roku jest okresowo zalewana (fot. 7). Spowodowane jest to niedro積o軼i kana堯w odwadniaj帷ych, kt鏎ych utrzymaniem zajmuje si tarnowski oddzia Ma這polskiego Zarz康u Melioracji i Urz康ze Wodnych w Krakowie, gdzie jednak — mimo pisemnych wniosk闚 kierowanych przez S. i G. Nowak闚 — nikt nie rozwi您a problem闚 producent闚 bor闚ki z Wojnicza. Uzasadniano to brakiem 鈔odk闚 na czyszczenie row闚. Tymczasem nawet kilkudniowe zaleganie wody na plantacji bor闚ki wysokiej — ro郵iny bardzo wra磧iwej na zalanie systemu korzeniowego — mo瞠 spowodowa "uduszenie" krzew闚. Dodatkowo, woda wyp逝kuje z plantacji trociny, kt鏎ymi obsypano ro郵iny — dotychczas wyp逝ka豉 kilkadziesi徠 ton tej 軼i馧ki.


Fot. 7. Podtopiona plantacja — skutek niedro積o軼i gminnych row闚 melioracyjnych

Grzegorz Nowak m闚i z rozgoryczeniem, 瞠 lokalne samorz康y powinny wspiera takie gospodarstwa, jak jego — po wej軼iu ro郵in na plantacji w Wojniczu w pe軟i owocowania prac b璠zie mog這 znale潭 na kilka miesi璚y prawie 300 pracownik闚. Je郵i jednak woda b璠zie nadal zagra瘸 uprawie, plantacja mo瞠 powa積ie ucierpie.

Komputerowy system zarz康zania

W gospodarstwie S. i G. Nowak闚 od tego roku w czasie zbioru owoc闚 korzysta si z komputerowego systemu, kt鏎y pomaga usprawni organizacj pracy (planuje si rozszerzenie tego systemu na pakowni i sortowni owoc闚). Jak informuje pani Magda — siostra Grzegorza — ka盥y zbieracz ma nadany mu kodem kreskowym numer, w kt鏎ym zawarte s informacje o pracowniku.

W gospodarstwie funkcjonuje godzinowy system pracy. Zbioru nie prowadzi si na akord, gdy jako嗆 towaru i dba這嗆 o zbierane owoce by造by wtedy gorsze. Wprowadzony system komputerowy umo磧iwia kontrol liczby zebranych pojemnik闚 z owocami, na bie膨co informacje przesy豉ne s z palmtopa (fot. 8) za po鈔ednictwem bezprzewodowego internetu do komputera znajduj帷ego si w biurze. ζtwo w ci庵u dnia skontrolowa wydajno嗆 pracownik闚 i w przypadku, gdy jest zbyt ma豉, szybko oceni tego przyczyn. Program te automatycznie selekcjonuje osoby, kt鏎e osi庵aj najwy窺z wydajno嗆 w pracy, i na tej podstawie przyznawane s premie. Za jego pomoc oblicza si r闚nie wyp豉ty, kt鏎e przeprowadzane s w systemie tygodniowym. W przysz這軼i system ten ma u豉twi r闚nie przygotowywanie um闚 z pracownikami sezonowymi.


Fot. 8. Urz康zenie u豉twiaj帷e organizacji i kontrol zbioru owoc闚

Kontrola jako軼i

Jako嗆 zbieranych owoc闚 kontrolowana jest dwukrotnie — pierwszy raz przez brygadzist na plantacji. Po przewiezieniu do pakowni przeprowadzana jest kolejna kontrola jako軼i, sortowanie i wa瞠nie (fot. 9). Owoce s nast瘼nie przewo穎ne do ch這dni z temperatur 2°C fot. 10). Podczas bardzo upalnych dni pakowanie owoc闚 odbywa si w ch這dni. Pojemniki z owocami dostarczane do pakowni maj przypisany numer zbieracza, dzi瘯i temu osoby wa膨ce jagody mog przes豉 do brygadzisty informacj o tym, 瞠 kto 幢e je zbiera.
Bor闚ki pakowane s do pojemnik闚 125-g i 150-g, w zale積o軼i od odbiorcy, s to opakowania plastikowe — fot. 11 (Wielka Brytania, Holandia, Polska) lub wyt這czki celulozowo-papierowe — fot. 12 (Niemcy).


Fot. 9. Sortowanie i wa瞠nie owoc闚


Fot. 10. Ch這dnia do przetrzymywania owoc闚 w temperaturze 2°C


Fot. 11. Owoce do Holandii i Wielkiej Brytanii sprzedawane s w plastikowych pojemnikach


Fot. 12. Niemieccy klienci wol kupowa owoce w wyt這czkach celulozowo-papierowych

Jak podkre郵a G. Nowak, przyk豉danie du瞠j wagi do jako軼i oferowanych owoc闚 si op豉ci這. M闚i, i — wed逝g eksporter闚 odbieraj帷ych owoce z jego gospodarstwa — jako嗆 tych owoc闚 potwierdzona przez logo gospodarstwa jest znacznie lepiej oceniana ni jag鏚 np. francuskich czy w這skich. U nas 100% owoc闚 musi by bardzo dobrej jako軼i, w czasie sortowania i wa瞠nia odrzuca si wszystkie jagody,  kt鏎ych jako嗆 jest w徠pliwa — dodaje.

Odbiorcy w Niemczech, jak zauwa篡li plantatorzy, coraz ch皻niej kupuj r闚nie owoce drobniejsze. Nie ma te problemu ze sprzeda膨 takich owoc闚 do zak豉d闚 przetw鏎czych.
Przez ostatnie dwa lata owoce z gospodarstwa w Wojniczu trafia造 do Niemiec. Ceny uzyskiwane na tamtejszym rynku nie by造 najwy窺ze. Rozpocz璚ie wsp馧pracy z Holendrami oraz sprzeda od tego roku owoc闚 do Wielkiej Brytanii spowodowa造, 瞠 zdecydowano si wdro篡 system EUREPGAP, kt鏎ego wprowadzenie wi您a這 si g堯wnie ze zwi瘯szeniem czasu po鈍i璚anego na wype軟ianie dokument闚. Konieczna by豉 tak瞠 zmiana mentalno軼i pracownik闚 — u篡cie fartuch闚 oraz czepk闚 w pakowni, dba這嗆 o higien, zakaz palenia musia造 zosta zaakceptowane przez wszystkich przebywaj帷ych na plantacji i w pakowalni. EUREPGAP zmusi nas do uporz康kowania kilku spraw. Od chwili wprowadzenia tego systemu mo瞠my mie jednak bram otwart przez ca陰 dob i nie boimy si kontroli — m闚i Danuta Nowak.


W kolejnej cz窷ci materia逝 przestawi informacje o prowadzonej przez plantator闚 uprawie bor闚ki wysokiej w hektarowym tunelu foliowym.


powr鏒

 

Szk馧karstwo | plantpress.pl | archiwum | kontakt | polityka prywatno軼i
  © 1999-2013 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materia造 umieszczone na tym portalu obj皻e s ochron wynikaj帷 z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a w豉軼icielem ich autorskich praw maj徠kowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, i dalsze rozpowszechnianie aktualnych artyku堯w opublikowanych na tym portalu jest zabronione niezale積ie od celu w jakim rozpowszechnienie mia這by nast徙i, lub u篡tego 鈔odka przekazu.