Has這 Ogrodnicze - strona g堯wna  
       
 

Zapraszamy na portal ogrodniczy ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

Szukaj: w roku: w kategorii:

SADOWNICTWO

EKOLOGIA, BIODYNAMIZM I BOR紟KA WYSOKA

Piotr Go軼i這

Numer archiwalny: 12/2006


W 11-hektarowym gospodarstwie Mariana Kapela (fot. 1) absolwenta Akademii Rolniczej w Krakowie, w Szczucinie w wojew鏚ztwie ma這polskim bor闚k wysok uprawia si na 6,85 ha. S to ro郵iny 3–7-letnie, oko這 60% stanowi odmiana 'Bluecrop', 20% — 'Duke', a mniej wi璚ej 10% — 'Bluerey'. Na niewielkich area豉ch rosn tak瞠 krzewy odmian 'Bluegold' (fot. 2), 'Nelson', 'Darrow', 'Lateblue', 'Northland', 'Bluetta', 'Brigitta Blue', 'Bluejay' i 'Elliott'. Od dw鏂h lat plantacj prowadzi si zgodnie z wymaganiami stawianymi ekologicznej produkcji. Wed逝g plantatora, dobre efekty daje podporz康kowanie zabieg闚 kalendarzowi biodynamicznemu.



Fot. 1. Marian Kapel na swojej plantacji bor闚ki


Fot. 2. 'Bluegold'

Za穎貫nie plantacji

Bor闚k wysok posadzono na glebie bielicowej V i VI klasy. Przed posadzeniem ro郵in wyorano w rz璠ach bruzdy i wsypano w nie odpady tartaczne, kt鏎e nast瘼nie za pomoc glebogryzarki wymieszano z gleb. W rejonie gospodarstwa jest ona naturalnie kwa郾a i nie by這 potrzeby jej zakwaszania. Wed逝g M. Kapela, je郵i w glebie jest du穎 materii organicznej, bor闚ka wysoka dosy dobrze ro郾ie nawet przy pH 5.

Krzewy posadzono w rozstawie 0,70 m x 3 m. Po kilku latach konieczne by這 przesadzenie na nowe miejsce co drugiej ro郵iny, co pozwoli這 uzyska wi瘯sz rozstaw ro郵in w rz璠zie — 1,4 m. Zabieg ten okaza si jednak bardzo kosztowny, a przesadzone ro郵iny regenerowa造 si przez trzy lata. Dzi瘯i jednak pocz徠kowemu znacznemu zag瘰zczeniu ro郵in uda這 si stosunkowo szybko uzyska wysoki plon z jednostki powierzchni.

Z posadzonych odmian 'Bluecrop' uwa瘸na jest za naj豉twiejsz w uprawie. Owoce jej 豉two si zbiera, a krzewy co roku bardzo dobrze plonuj. Wad mo瞠 by pok豉danie si w mi璠zyrz璠zia wiotkich p璠闚 (fot. 3), co mo積a jednak ograniczy poprzez prawid這we ci璚ie ro郵in.


Fot. 3. 'Bluecrop'

Ci璚ie

Marian Kapel podkre郵a, 瞠 jednym z najwa積iejszych zabieg闚 na plantacji bor闚ki wysokiej jest w豉軼iwe ci璚ie krzew闚 i do tego zabiegu przywi您uje bardzo du穎 uwagi. Spos鏏 ci璚ia ro郵in wp造wa m.in. na jako嗆, a tak瞠 na termin dojrzewania owoc闚.

Ro郵iny pierwszy raz tnie si jesieni i ci璚ie to uwa瘸ne jest za zasadnicze — usuwa si wtedy stare lub zbyt s豉be p璠y. Ilo嗆 pozostawionych p璠闚 w krzewie zale篡 od jego wieku i si造 wzrostu – przeci皻nie pozostawia si 6–12 p璠闚. W czasie ci璚ia jesiennego usuwa si nadmiar kr鏒kop璠闚. Pan Marian w warunkach swojego gospodarstwa nie obawia si, 瞠 ci璚ie jesienne os豉bi odporno嗆 ro郵in na wymarzanie zim. Kolejny raz krzewy tnie si wiosn, a zabieg w tym czasie ma charakter fitosanitarny — usuwa si p璠y uszkodzone lub przemarzni皻e.

Ci璚ie poszczeg鏊nych odmian uzale積ia si r闚nie m.in. od si造 wzrostu krzew闚 i plenno軼i danej odmiany.
I tak, ro郵iny odmiany 'Bluecrop' tnie si mocno, a w przypadku odmian 'Duke' i 'Bluerey' bardzo mocno. S豉bo tnie si np. odmian 'Nelson' (fot. 4), kt鏎a nie reaguje spadkiem jako軼i owoc闚 przy pozostawieniu ich nadmiaru na ro郵inie, dodatkowo pozostawienie u tej odmiany wi瘯szej liczby owoc闚 na krzewie op騧nia termin ich dojrzewania.


Fot. 4. 'Nelson' 

Zdaniem pana Mariana, przez odpowiednie ci璚ie krzew闚 bor闚ki wysokiej udaje si w jego gospodarstwie wyd逝篡 okres dojrzewania ich owoc闚. Odmian, na kt鏎ej bardzo dobrze si to sprawdza, jest 'Bluecrop'. Ci璚ie, kt鏎e ma pozwoli na wyd逝瞠nie zbioru owoc闚, polega na usuwaniu wi瘯szej liczby p璠闚 i kr鏒kop璠闚 z g鏎nej cz窷ci krzew闚. Usuwa si tam wi瘯szo嗆 kr鏒kop璠闚 — pozostawia si tylko silne p璠y o d逝go軼i co najmniej 5–20 cm. Pozostawienie w dolnej cz窷ci krzewu wi瘯szej liczby p璠闚 i kr鏒kop璠闚 powoduje wi瘯sze zacienienie tej cz窷ci ro郵iny, a dodatkowo wi瘯sza liczba owoc闚 sprawia, 瞠 zaczynaj one dojrzewa dopiero po zebraniu owoc闚 z g鏎nej cz窷ci krzewu (fot. 5).


Fot. 5. Umiej皻ne ci璚ie krzew闚 odmiany 'Bluecrop' pozwala wyd逝篡 zbi鏎 owoc闚

Ekologiczna uprawa

Dwa lata temu plantacje zacz皻o prowadzi zgodnie z zaleceniami produkcji ekologicznej i znajduje si ona w tzw. 3-letnim okresie przej軼iowym, po kt鏎ym b璠zie mo積a uzyska certyfikat. Wed逝g plantatora, ekologicznych upraw nie op豉ca si zak豉da na terenach bardzo zdegradowanych, wyczerpanych ze sk豉dnik闚 pokarmowych i pr鏂hnicy. Tam, gdzie nie ma w glebie w豉軼iwej r闚nowagi biologicznej, trudno liczy na korzystny efekt np. wprowadzenia szczepionek bakterii, zwi瘯szaj帷ych biologiczn r騜norodno嗆 w glebie — stwierdza M. Kapel.

Decyzj o przestawieniu si na ekologiczn upraw podj皻o po stwierdzeniu, 瞠 gleba zaszczepiona efektywnymi organizmami mo瞠 dostarczy ro郵inom bor闚ki wysokiej wystarczaj帷ej ilo軼i azotu. Maj帷 takie obserwacje w 2004 roku wprowadzono do gleby na ca貫j plantacji, w drugiej dekadzie kwietnia, efektywne organizmy w dawce 100 litr闚 EM-A na hektar. Preparat ten sporz康zono poprzez po陰czenie 1 litra preparatu EM-1 z litrem melasy trzcinowej, kt鏎e rozpuszczono w 18 l wody — po tygodniu w tej mieszaninie rozwijaj si efektywne mikroorganizmy aktywne (EM-A).

W 2005 r. na pocz徠ku kwietnia i czerwca wykonano analizy chemiczne gleby. Na ich podstawie stwierdzono wzrost zawarto軼i dost瘼nego dla ro郵in fosforu i azotu, kt鏎a by豉 wystarczaj帷a, aby ro郵iny wyda造 wysoki i dobrej jako軼i plon. Ro郵iny mia造 naturalnie zielony kolor, nie stwierdzono objaw闚 niedoboru sk豉dnik闚 pokarmowych. Zaobserwowano r闚nie inne korzystne zjawiska: popraw struktury gleby, wzrost jej pojemno軼i wodnej, wzrost liczebno軼i na plantacji po篡tecznych owad闚, tj. omomi趾a wiejskiego, biedronki, z這took闚.
O dobrej wilgotno軼i gleby 鈍iadcz zamontowane na plantacji tensjometry (fot. 6). Dodatkowo, obecne w glebie mikroorganizmy przeciwdzia豉j powstawaniu warstwy p逝積ej.


Fot. 6. Na plantacji zainstalowano tensjometry do oceny wilgotno軼i gleby

Wad wprowadzonych na plantacj bakterii, jest w przypadku bor闚ki wysokiej, kt鏎a jest ro郵in wymagaj帷 kwa郾ego stanowiska, wzrost odczynu gleby nawet o 1 jednostk pH oraz szybsze ubywanie materii organicznej. W ostatnich latach s znaczne problemy z pozyskiwaniem trocin, kt鏎e co roku r闚nie dro瞠j. Plantator wspomaga si np. s這m (fot. 7), kt鏎a pochodzi z upraw zbo瘸 w jego gospodarstwie.


Fot. 7. Plantacj 軼i馧kuje si trocinami oraz s這m

W tym roku wczesn wiosn gleb opryskiwano preparatem EM-A (40 l/ha) z dodatkiem preparatu krowie鎍owego w celu uaktywnienia proces闚 biologicznych. Pod koniec kwietnia i w maju wykonano trzy zbiegi wyci庵iem z przefermentowanych ro郵in pokrzywy. Wyci庵 produkuje si w gospodarstwie — do zbiornika o pojemno軼i 1000 l wype軟ionego 鈍ie篡mi pokrzywami wlewa si 20 litr闚 EM-A i uzupe軟ia do pe軟a wod. Wed逝g plantatora, wyci庵 ten dostarcza ro郵inom sk豉dnik闚 pokarmowych i poprawia ich zdrowotno嗆. W maju i czerwcu wykonano 4 zabiegi wywarem ze skrzypu polnego. Wywar ten uzyskuje si umieszczaj帷 oko這 40 kg 鈍ie瞠go skrzypu w parowniku, w kt鏎ym gotuje si go z wod przez minimum godzin. Po wystygni璚iu wywar rozcie鎍za si wod i opryskuje si nim ro郵iny. U篡cie tego preparatu, jak uwa瘸 plantator, wp造n窸o w tym roku korzystnie na zdrowotno嗆 ro郵in i jako嗆 owoc闚.

Zbi鏎 owoc闚

W prowadzeniu plantacji gospodarz stara si przestrzega — w miar mo磧iwo軼i — podstawowych zasad zwi您anych z kalendarzem biodynamicznym i stosowa je np. podczas zbioru owoc闚. Wed逝g M. Kapela, w jego gospodarstwie 5–7 ton/ha owoc闚 bor闚ki wysokiej dobrej jako軼i jest zadowalaj帷ym plonem z hektara.

Owoce najcz窷ciej zbierane s do jednostkowych opakowa. Bezpo鈔ednio po zbiorze przewo穎ne s do ch這dni (fot. 8). Tam s sch豉dzane i, je郵i zachodzi taka potrzeba, sortowane i przepakowywane. Wi瘯szo嗆 owoc闚 jest eksportowana, a ceny uzyskiwane przy wysy販e na Zach鏚 s nieco wy窺ze od tych, jakie mo積a uzyska w kraju. Zdaniem M. Kapela, koszt wyprodukowania najwy窺zej jako軼i kilograma owoc闚 bor闚ki wysokiej wynosi w 2005 roku 6,95 z.


Fot. 8. Owoce po zbiorze przechowywane s w ch這dni

Ostatnie lata umo磧iwiaj jednak uzyskiwanie cen pozwalaj帷ych na zadowalaj帷y doch鏚. Jednak powi瘯szaj帷e si nasadzenia tego gatunku mog spowodowa powa積e problemy z wprowadzaniem na rynek np. ta雟zych owoc闚, kt鏎e b璠 niskiej jako軼i. Dlatego ju dzisiaj podejmuj帷 decyzj o za這瞠niu plantacji bor闚ki wysokiej nale篡 si powa積ie zastanowi, gdzie i jak b璠zie si sprzedawa jej owoce.


powr鏒

 

Szk馧karstwo | plantpress.pl | archiwum | kontakt | polityka prywatno軼i
  © 1999-2013 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materia造 umieszczone na tym portalu obj皻e s ochron wynikaj帷 z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a w豉軼icielem ich autorskich praw maj徠kowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, i dalsze rozpowszechnianie aktualnych artyku堯w opublikowanych na tym portalu jest zabronione niezale積ie od celu w jakim rozpowszechnienie mia這by nast徙i, lub u篡tego 鈔odka przekazu.