Has這 Ogrodnicze - strona g堯wna  
       
 

Zapraszamy na portal ogrodniczy ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

Szukaj: w roku: w kategorii:

SADOWNICTWO

INNE SPOJRZENIE NA CI犴IE DRZEW

Miros豉w Maziarka

Numer archiwalny: 04/1999


W ubieg造m roku podczas 安i皻a Kwitn帷ej Jab這ni w Wildze mia貫m okazj go軼i w sadzie Czes豉wa Grzegrz馧ki z Podola Nowego. Bardzo zaciekawi造 mnie tam kilkunastoletnie drzewa odmiany Idared, przeformowywane z korony wrzecionowej na wysmuk貫 wrzeciono. W lutym tego roku zjawi貫m si wi璚 ponownie w tym gospodarstwie, aby porozmawia z w豉軼icielem o formowaniu jab這ni i przyjrze si proponowanemu przez niego ci璚iu drzew.


Od 150 do kilku tysi璚y drzew
Czes豉w Grzegrz馧ka (fot. 1) zajmuje si sadownictwem od ponad 30 lat. Pocz徠kowo uprawia 150 drzew na hektarze. Kiedy zacz掖 sadzi wi璚ej - 400 jab這ni na hektarze, dla wielu producent闚 by這 szokiem, 瞠 tak g瘰to. Natomiast obecnie w gospodarstwie znajduje si kilkudziesi璚ioarowa kwatera o鄉ioletniego Szampiona na M 9, gdzie w przeliczeniu ro郾ie ponad 6,5 ty. drzew na hektarze i nie budzi to ju sensacji.

FOT. 1. CZESxW GRZEGRZ茛KA PODCZAS ZIMOWEGO CI犴IA JABΜNI


Sadownik ten uprawia jab這nie na powierzchni 7,5 ha. 字ednio rocznie zbiera 220-250 ton owoc闚. Co ciekawe, ju od dwudziestu lat przechowuje je w ch這dni z kontrolowan atmosfer o pojemno軼i prawie 300 ton. Dzi瘯i temu obiektowi sprzeda jab貫k w gospodarstwie rozpoczyna si najwcze郾iej pod koniec marca.

Fizjologiczne podstawy ci璚ia
Czes豉w Grzegrz馧ka, jak sam stwierdzi, wypr鏏owa wiele system闚 prowadzenia drzew. Pozna tak瞠 r騜ne pogl康y na ci璚ie. Wiele system闚 si nie sprawdzi這, gdy cz瘰to pomijano wp造w ci璚ia na fizjologi ro郵iny, a od tego powinno si zaczyna. Zabieg ten jest bowiem jednym ze sposob闚 formowania korony - ostatecznym - ''operacj chirurgiczn'' na 篡wym organizmie. Nale篡 wi璚 wiedzie, gdzie, po co i czy musi si przeprowadzi ci璚ie. Potrzebna jest do tego znajomo嗆 przynajmniej podstaw fizjologii drzewa, aby przewidzie, jak ono zareaguje na takie czy inne nasze dzia豉nie. Je瞠li bowiem, na przyk豉d, jab這 mocno przytniemy, to ''odwdzi璚zy'' si ona zbyt silnym wzrostem. Drzewo b璠zie wtedy spokojne, gdy nie b璠ziemy si z nim obchodzi zbyt radykalnie. Je郵i wi璚 musimy usun望 wi璚ej ga喚zi, to lepiej zabieg ten roz這篡 na kilka lat. Nie wolno si spieszy z formowaniem korony. Wielu sadownik闚 nie przyk豉da wagi do tego, 瞠 drzewa owocowe powinna ci望 osoba znaj帷a si na tym. Nie wystarczy mie pi趾 i sekator, aby by fachowcem w tej dziedzinie. Przy prawid這wo formowanej koronie specjalista bardzo szybko ocenia przydatno嗆 lub zbyteczno嗆 danej ga喚zi na drzewie. Natomiast po wpuszczeniu do sadu nieodpowiednich ludzi konsekwencje z貫go ci璚ia ponosi si przez co najmniej 2-3 lata, a naprawienie b喚d闚 wymaga bacznej uwagi, gdy pojawiaj si ''komplikacje pooperacyjne''. Czes豉w Grzegrz馧ka sw鎩 7,5-hektarowy sad tnie przez 1,5 miesi帷a - od pocz徠ku lutego do oko這 po這wy marca, od 5 do 7 godzin dziennie.

Zmiana korony
Zdaniem Czes豉wa Grzegrz馧ki, zaczynaj帷 formowanie korony drzew musimy wybra system ich prowadzenia i konsekwentnie si go trzyma. Nie wolno co chwila zmienia systemu. Je郵i ju jednak zdecydujemy si na przej軼ie z jednego na inny, to wtedy musi si to odbywa stopniowo, minimum przez 3 lata. Sam rozpocz掖 przebudow koron starszych drzew kilka lat temu, po tym, jak zmieni造 si wymagania rynku. Przesta豉 si wtedy liczy tylko ilo嗆, zacz皻o 膨da dobrej jako軼i jab貫k. W przypadku 3,5-4-metrowych drzew prowadzonych w formie wrzecionowej, gdzie w ca貫j obj皻o軼i korony znajdowa造 si poziome konary, d逝窺ze u do逝, a kr鏒sze u g鏎y (rotacja ga喚zi odbywa豉 si w zasadzie tylko w obr瑿ie konar闚) bardzo trudno by這 uzyska dobrze wybawione i odpowiedniej wielko軼i owoce. Postanowi wi璚 przeformowa na wrzeciono wysmuk貫 rosn帷e od 1986 roku w pasach dwurz璠owych (oko這 3 ty. drzew na hektarze) jab這nie odmiany Idared na podk豉dce MM 106 i M 7 (fot. 2).

FOT. 2. 13-LETNIE DRZEWA ODMIANY IDARED NA PODKxDCE MM 106 PRZED CI犴IEM ZIMOWYM


Przebudowa korony trwa豉 trzy lata i polega豉 na systematycznym usuwaniu grubych, zacieniaj帷ych konar闚. Jednak, jak stwierdzi} Czes豉w Grzegrz馧ka, przy wycinaniu ga喚zi nie wolno zak豉da, 瞠 je郵i ma ona pi耩 lat, to na pewno jest z豉, a trzyletnia dobra. Je郵i nie ma 瘸dnego innego p璠u, kt鏎y zast徙i豚y starsz ga陰, to i pi璚ioletni powinno si zostawi. Sadownik ten wycina p璠y ''na g豉dko''. W przypadku jab這ni nie preferuje usuwania ich na czop, gdy wyrasta wtedy zbyt du穎 wilk闚, kt鏎e z kolei znowu trzeba likwidowa. Ci璚ie na czop mo瞠 by jednym ze sposob闚 dla niekt鏎ych odmian. Generalnie nie jest ono jednak a tak potrzebne, poniewa z przewodnika wybijaj samorzutnie nowe p璠y, kt鏎ymi mo瞠my zast徙i niepotrzebne ga喚zie. W ci庵u trzech lat przebudowy korony co roku drzewo skracane by這 o oko這 50 cm. Tak 瞠 czterometrowe jab這nie zosta造 obni穎ne do 2,5-2,8 m. Ciekawe, 瞠 zim Czes豉w Grzegrz馧ka opr鏂z ci璚ia r闚nie przygina ga喚zie. Stwierdzi bowiem, 瞠 niekt鏎e potrzebne p璠y, kt鏎e wtedy nie zosta造by uformowane, musia豚y usun望. Przyginanie zim jest znacznie trudniejsze ni latem, gdy w okresie spoczynku s one bardziej kruche. Aby unikn望 wy豉mania ga喚zi, nale篡 je wi璚 najpierw skr璚i w bok, a nast瘼nie nagi望 do do逝. Do utrzymania ich w takiej pozycji sadownik u篡wa 20-30-centymetrowych kawa趾闚 cienkiego drutu (fot. 3). Przy jego pomocy formowanie przeprowadza si bowiem znacznie szybciej i wygodniej ni przy u篡ciu ci篹ark闚, sznurk闚 czy gumek. Poza tym ga陰 przymocowana drutem pozostaje w takiej pozycji, w jakiej powinna rosn望.

FOT. 3. W SZCZYTOWEJ PARTII KORONY P犵Y PRZYGINANE S ZA POMOC 20-30-CENTYMETROWYCH KAWAΘ紟 DRUTU



Skutki przebudowy korony
W ci庵u trzech lat uda這 si uzyska drzewa o koronie wrzeciona wysmuk貫go z szerok podstaw na wysoko軼i oko這 1 metra i drobnymi p璠ami w wierzcho趾owej jego partii. Dzi瘯i temu ca豉 jab這 jest bardzo dobrze do鈍ietlona (fot. 4). Niepor闚nywalnie lepsze ni przy starym systemie prowadzenia drzew jest wi璚 wybawienie owoc闚. Podczas zabieg闚 ochronnych 鈔odki chemiczne zostaj r闚nomiernie naniesione w ca貫j partii korony, dzi瘯i temu mniejsze jest pora瞠nie chorobami i szkodnikami. Poza tym skuteczniejsze s chemiczne zabiegi przerzedzania zawi您k闚 owocowych. Wielko嗆 plonu w zasadzie si nie zmieni豉, gdy Czes豉w Grzegrz馧ka w dalszym ci庵u zbiera od 45 do 55 ton jab貫k z hektara. Jednak dzi瘯i przebudowie korony i przerzedzaniu zawi您k闚 oko這 85-90% owoc闚 jest dobrze wybarwione i ma 鈔ednic powy瞠j 7 cm.

FOT. 4. DZI艼I PRZEFORMOWANIU KORONY NA WRZECIONO WYSMUKΒ, CAx JABΜ JEST BARDZO DOBRZE DO名IETLONA - MAJ 1998 R.



Formowanie nowo posadzonych drzew
Czes豉w Grzegrz馧ka wymienia rocznie oko這 0,5-0,7 ha sadu. Za optymaln g瘰to嗆 nasadzenia uwa瘸 2,5-3 tys. drzew na hektar. W zale積o軼i od odmiany, umieszcza je w rz璠zie co 80-100 cm, a odleg這嗆 mi璠zy rz璠ami oko這 wynosi od 3,3 m do 3,5 m. Jak stwierdzi, stara si sadzi tylko drzewka dobrej jako軼i. S豉by materia go nic interesuje. Niestety, oferowane ze szk馧ek jab這nie maj z regu造 za nisko uformowan koronk. Po dw鏂h, trzech latach wzrostu takich drzew w sadzie koniecznie trzeba wi璚 podwi您ywa dolne ga喚zie, aby pod ci篹arem owoc闚 nie le瘸造 na ziemi, albo przeformowa koron, czyli wyci望 dolne p璠y. Najlepsze, wed逝g Czes豉wa Grzegrz馧ki, by造by drzewka, u kt鏎ych dolna partia ga喚zi rozpoczyna豉by si co najmniej na wysoko軼i 90 cm. Dotyczy to g堯wnie Jonagolda i jego sport闚. Po posadzeniu drzewek wiosn przewodnik闚 si nie przycina. Niestety, w przypadku przechowywania przez zim jab這ni w do這wniku, cz瘰to ko鎍闚ki p璠闚 przemarzaj i p騧niej tworz si na nich rozga喚zienia. Dotyczy to szczeg鏊nie Elstara. Bardzo utrudnia to formowanie korony. Z tego mi璠zy innymi powodu Czes豉w Grzegrz馧ka po raz pierwszy tej zimy przechowywa pod wiat zakupione jesieni drzewka. Umie軼i je pionowo na odizolowanym od betonu podwy窺zeniu i dok豉dnie obsypa korzenie wilgotnymi trocinami (fot. 5). Dodatkowo z boku i z g鏎y jab這nie ob這穎ne zosta造 p造tami ze styropianu, kt鏎e z kolei okrywano foli przy du篡ch mrozach. Przy ociepleniach kilka p造t 軼i庵ano, aby przewietrzy drzewka. W razie potrzeby jab這nie by造 tak瞠 podlewane.

FOT. 5. DRZEWKA ZIM PRZECHOWUJE SI POD WIAT, GDZIE DODATKOWO OSΜNI邛E S PΧTAMI ZE STYROPIANU


W roku sadzenia, w sierpniu, po zako鎍zeniu wzrostu drzew formowana jest podstawa korony. Nale篡 do tego u篡 sznurk闚, kt鏎e przywi您uje si do pnia lub do metalowych szpilek wbitych w gleb. W wy窺zej partii drzewa Czes豉w Grzegrz馧ka wszystkie p璠y przygina za pomoc drutu po zako鎍zeniu ich wzrostu w sierpniu lub podczas ci璚ia zimowego. W nast瘼nych latach formowanie polega na tym, 瞠 powy瞠j podstawy korony wszystkie grube ga喚zie usuwa si ''na g豉dko'', a drobne p璠y przygina do do逝 (fot. 6).

FOT. 6. UFORMOWANA W KSZTAzIE WRZECIONA WYSMUKΒGO PI犴IOLETNIA JABΜ ODMIANY JONAGOLD NA PODKxDCE M 9


Je郵i po ci璚iu zimowym wybijaj niepotrzebne p璠y, zacieniaj帷e dojrzewaj帷e owoce, to nale篡 usun望 je latem, pod koniec sierpnia. Za這瞠niem wrzeciona wysmuk貫go jest utrzymanie owocowania przy przewodniku i to si sprawdza w praktyce. Na przyk豉d u czteroletnich jab這ni odmiany Jonagold bez problemu uzyskuje si 25-30 ton owoc闚 z hektara. Natomiast ju od sz鏀tego roku - 40-45 ton. Jednak, jak stwierdzi Czes豉w Grzegrz馧ka, aby jab趾a byty dobrej jako軼i, opr鏂z odpowiedniej formy korony konieczne jest jeszcze chemiczne i dodatkowo r璚zne przerzedzanie zawi您k闚 owocowych.

powr鏒

 

Szk馧karstwo | plantpress.pl | archiwum | kontakt | polityka prywatno軼i
  © 1999-2013 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materia造 umieszczone na tym portalu obj皻e s ochron wynikaj帷 z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a w豉軼icielem ich autorskich praw maj徠kowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, i dalsze rozpowszechnianie aktualnych artyku堯w opublikowanych na tym portalu jest zabronione niezale積ie od celu w jakim rozpowszechnienie mia這by nast徙i, lub u篡tego 鈔odka przekazu.