Has這 Ogrodnicze - strona g堯wna  
       
 

Zapraszamy na portal ogrodniczy ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

Szukaj: w roku: w kategorii:

SADOWNICTWO

'P-HL A' CZY 'GiSelA 5'?

dr Miros豉w Sitarek

Numer archiwalny: 10/2004


Jeszcze kilkadziesi徠 lat temu trudno by這 wyobrazi sobie intensywny sad czere郾iowy z du膨 liczb niewielkich drzew na jednostce powierzchni. Dzia這 si tak, poniewa z powodu silnego wzrostu czere郾i zalecano ich sadzenie w rozstawach 10 m x 10 m lub 8 m x 8 m, a do zbioru owoc闚 niezb璠ne by造 wieloszczeblowe drabiny. Dzi sytuacja uleg豉 diametralnej zmianie. Nowoczesn i op豉caln upraw czere郾i mo積a prowadzi w spos鏏 analogiczny, jak intensywn upraw jab這ni. Mo磧iwo嗆 tak stwarzaj s豉bo rosn帷e podk豉dki, na kt鏎ych drzewka czere郾i s ju dost瘼ne w szk馧kach. Z do鈍iadcze prowadzonych w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach wynika, 瞠 szczeg鏊nie obiecuj帷e s dwie spo鈔鏚 nich — 'P-HL A' i 'GiSelA 5'.


'P-HL A' (syn. P-HL 84)

To podk豉dka otrzymana w Instytu­cie Sadownictwa w Holovousach. Wed逝g czeskich badaczy, ma by dla czere郾i tym, czym dla jab這ni jest 'M.9'.

Drzewa szczepione na 'P-HL A', w por闚naniu ze szczepionymi na 'F 12/1' rosn, w zale積o軼i od odmiany i warunk闚 glebowych, od 30% do 50% s豉biej. Na glebach 篡z­nych podk豉dka 'P-HL A' w mniejszym stopniu os豉bia si喚 wzrostu drzew ni na glebach ma這 zasobnych w sk豉dniki pokarmowe (tab. 1).
Z powodzeniem, bez intensywnego ci璚ia, czere­nie mo積a utrzyma do 2,5–3 m wysoko軼i i 3 m rozpi皻o軼i korony (fot. 1). Drzewa na 'P-HL A' maj kszta速ne korony, z szerokimi k徠ami rozwidle. Wcze郾ie wchodz w okres owocowania i s bardzo plenne. Tworz do嗆 obfity, ale p造tki system korzeniowy, sk豉daj帷y si z du瞠j liczby cienkich korzeni. Dlatego powinny by wzmacniane palikami. W pierwszych latach po posadzeniu drzewa na 'P-HL A' s wra磧iwe na niedob鏎 magnezu w glebie. Objawy chorobowe ust瘼uj po zastosowaniu nawoz闚 magnezowych lub samoczynnie w 4. lub 5. roku 篡cia drzew, gdy korzenie si璕n do g喚bszych warstw gleby, gdzie magnez zosta wmyty. Sad za這穎ny z drzew na 'P-HL A' powinien by nawadniany, zw豉szcza w rejonach, w kt鏎ych jest bardzo ma這 opad闚. W przeciwnym razie w latach suchych mo瞠 dochodzi do drobnienia owoc闚. Z tego wzgl璠u podk豉dka ta jest bardziej przydatna dla odmian wielkoowocowych, takich jak: 'Burlat', 'Kordia' i 'Techlovan' ni dla odmian tworz帷ych niedu瞠 owoce, jak na przyk豉d 'Rivan' czy 'Merton Premier'. Podk豉dka 'P-HL A' nie jest zalecana dla odmian 'Hedelfi雟ka', 'Heidegger' i 'Techlovicka', z powodu wyst瘼owania zjawiska niezgodno軼i fizjologicznej.

Tabela 1. Pole powierzchni przekroju poprzecznego pnia siedmioletnich drzew czere郾i szczepionych na r騜nych podk豉dkach; do鈍iadczenie za這穎ne wiosn 1992 roku w ZS w Lipowej na dobrej glebie


Fot. 1. Czteroletnie drzewo czere郾i odmiany 'Vanda' na podk豉dce 'P-HL A' w okresie kwitnienia

Rozmna瘸nie podk豉dki 'P-HL A' metod tradycyjn w mateczniku jest nieefektywne. Dlatego lepiej jest produkowa j metod kultur tkankowych lub z sadzonek zielnych. W sadzie nie tworzy odrost闚 korzeniowych. Prawdopodobnie 'P-HL A' pod wzgl璠em wytrzyma這­ci na mr霩 b璠zie podobna do 'F 12/1'. Wyniki dotychczas przeprowadzonych do鈍iadcze z oce­n wzrostu i owocowania czere郾i na tej podk豉dce wskazuj na jej du膨 przydatno嗆 do zak豉dania intensywnych sad闚 czere郾iowych, w kt鏎ych drzewa mog by sadzone nawet w rozstawie 4 m x 2 m. Wszystkie prace piel璕nacyjne w takim sadzie, a zw豉szcza zbi鏎 owoc闚, dzi瘯i niewielkim rozmiarom drzew wykonuje si z prawdziw przyjemno軼i.

'GiSelA 5'

Zosta豉 wyhodowana na Uniwersytecie w Giessen w Niemczech w wyniku krzy穎wania gatunk闚 Prunus cerasus i Prunus canescens. Jest jedn z kilku podk豉dek wyselekcjonowanych w 1981 roku w tym o鈔odku.

'GiSelA 5' uwa瘸na jest za jedn z najlepszych podk豉dek s豉bo rosn帷ych dla czere郾i. Rozmna瘸na jest g堯wnie metod sadzonek zielnych b康 kultur tkankowych. Czere郾ie szcze­pione na podk豉dce 'GiSelA 5' s dobrze zakorzenione, ale wskazane jest prowadzenie ich przy podporach, zw豉szcza w pierwszych latach po posadzeniu. Podk豉dka jest wytrzyma豉 na mr霩. Drzewa na niej w SD w D帳rowicach lepiej znios造 bez郾ie積 zim 1996/97 ni na czere郾i ptasiej, dlatego nie ma obawy ich przemarzni璚ia nawet w naszym, do嗆 surowym klimacie (tab. 2).

Tabela 2. Stopie uszkodzenia drzew czere郾i szczepionych na dw鏂h podk豉dkach po zimie 1996/97

* uszkodzenia drzew podano w skali 1–5, gdzie 1 — oznacza brak uszkodze, a 5 — zamieranie drzew
鈔ednie oznaczone t sam liter nie r騜ni si statystycznie

Drzewa na podk豉dce 'GiSelA 5' pocz徠kowo rosn silnie. P騧niej wzrost ich s豉bnie i wraz z up造wem czasu r騜nica w wielko軼i pomi璠zy drzewami szczepionymi na tej podk豉dce, a rosn帷ymi na siewkach czere郾i ptasiej si zwi瘯sza. 'GiSelA 5' bardzo korzystnie wp造wa na owocowanie drzew. Z czere郾i czterech odmian — 'Burlat', 'Vega', 'New York 980.1' i 'Kordia' — szczepionych na niej zebrano w pierwszych sze軼iu latach 篡cia drzew 2, 3 razy wy窺ze plony sumaryczne ni z drzew na siewkach czere郾i ptasiej (tab. 3). Nale篡 r闚nie podkre郵i, 瞠 okres od posadzenia drzewek do zbioru pierwszych owoc闚 jest bardzo kr鏒ki, poniewa ju w drugim roku rozpoczynaj one owo­-cowanie (fot. 2). Obfite zawi您anie owoc闚 niekiedy jednak wp造wa niekorzystnie na ich wielko嗆. Dlatego czere郾ie na podk豉dkach s豉bo rosn帷ych powinny mie zapewnione systematyczne zaopatrzenie w wod. Niemieccy naukowcy twierdz, 瞠 drzewa na podk豉dce 'GiSelA 5' "czuj si dobrze" w warunkach klimatycznych, w kt鏎ych poziom opad闚 wynosi 550–650 mm. Dla por闚nania, w okolicach Skierniewic opady kszta速uj si na poziomie 450 mm, a wi璚 jest ich znacznie mniej ni potrzebuj czere郾ie kar這we. Brakuj帷ej ilo軼i opad闚 (100–200 mm) nale篡 dostarczy drzewom w spos鏏 sztuczny — poprzez system nawodnieniowy.

Tabela 3. Pole powierzchni przekroju poprzecznego pnia (PPPP), plon sumaryczny i jako嗆 owoc闚 czterech odmian czere郾i szczepionych na siewkach czere郾i ptasiej i podk豉dce 'GiSelA 5'. Do鈍iadczenie za這穎ne wiosn 1995 roku w SD w D帳rowicach

鈔ednie oznaczone t sam liter nie r騜ni si statystycznie


Fot. 2. Czere郾ie zaszczepione na podk豉dce 'GiSelA 5' szybko wchodz w okres owocowania

Zdrowotno嗆 drzew w sadzie

U drzew odmiany 'Bttnera Czerwona' na podk豉dce 'GiSelA 5' zaobserwowano w ostatnim czasie zamieranie kr鏒kop璠闚 owocono郾ych (fot. 3).
Zjawisko to mo瞠 by zwi您ane z zawirusowaniem komponent闚 u篡tych do szczepienia, poniewa w li­ciach drzew z tymi objawami wykryto wirusa 鄴速aczki wi郾i (PDV). Znaczenie podk豉dki 'GiSelA 5' systematycznie ro郾ie. Zyskuje ona wielu zwolennik闚 w Europie i za oceanem. Uwa瘸na jest za podk豉dk wybitnie nadaj帷 si do zak豉dania intensywnych sad闚 czere郾iowych, kt鏎e mo積a tak瞠 zaplanowa systemem rz璠owo-pasowym. Niewielkie rozmiary drzew umo磧iwiaj pe軟 ochron owoc闚 zar闚no przed ptakami, jak i p瘯aniem.


Fot. 3. U zawirusowanych drzew czere郾i uszlachetnianych na podk豉dkach kar這wych mo瞠 dochodzi do zamierania kr鏒kop璠闚

Wi瘯szo嗆 kar這wych podk豉dek czere郾i to miesza鎍e mi璠zygatunkowe. Niekt鏎e dobrze zrastaj si z odmianami uprawnymi, inne natomiast wykazuj objawy niezgodno­ci fizjologicznej. Do typowych objaw闚 niezgodno軼i fizjologicznej obserwowanych w uprawie czere郾i na niekt鏎ych podk豉dkach s豉bo ros­n帷ych nale膨: niski procent przyj皻ych szczepie, wczesne 鄴趾ni璚ie li軼i i ich opadanie, zahamowanie wzrostu albo chorowity wygl康 ro­liny, zbyt obfite zak豉danie p彗闚 kwiatowych, a tak瞠 zamieranie drzewek, czasami ju na etapie ich produkcji w szk馧ce. Symptomy niezgodno軼i mog by niekiedy podobne do objaw闚 spowodowanych, na przyk豉d, niesprzyjaj帷ymi warunkami glebowymi, brakiem wody lub sk豉dnik闚 pokarmowych albo pora瞠niem ro郵in przez choroby (fot. 3) i szkodniki. Takie klasyczne objawy niezgodno軼i zaobserwowano w przypadku odmiany 'Hedelfi雟ka' szczepionej na podk豉dce 'P-HL A' podczas produkcji drzewek w szk馧ce. Pomimo dobrego przyj璚ia si oczek, u okulant闚 tych nast徙i這 ca趾owite zahamowanie wzrostu w po這wie wegetacji oraz przedwczesne 鄴趾ni璚ie i opadanie li軼i. W do鈍iadczeniu tym okulanty odmiany 'Hedelfi雟ka' na podk豉dce kontrolnej 'F 12/1' mia造 wysoko嗆 167 cm, a na 'P-HL A' doros造 zaled­wie do 84 cm. Drzewka tej drugiej kombinacji w pierwszym roku po posadzeniu do sadu zacz窸y masowo zamiera. Przyk豉d ten wskazuje, 瞠 przed wprowadzeniem do towarowej produkcji sadowniczej nowych, s豉bo rosn帷ych podk豉dek dla czere郾i niezb璠ne jest ich szczeg馧owe przebadanie i okre郵enie, w jakim stopniu s one zgodne z odmianami polecanymi do uprawy w Polsce. W przeciwnym razie zar闚no sadownicy, jak i szk馧karze mog by nara瞠ni na du瞠 straty.

W tabeli 4 podano wykaz odmian, kt鏎e zosta造 dostatecznie zbadane w naszych warunkach klimatycznych na dw鏂h podk豉dkach kar這wych. Mo積a je z powodzeniem uprawia, bez obawy wyst徙ienia niezgodno­ci fizjologicznej.

Tabela 4. Wykaz odmian, kt鏎e z powodzeniem mo積a uprawia na podk豉dkach kar這wych 'P-HL A' i 'GiSelA 5'


powr鏒

 

Szk馧karstwo | plantpress.pl | archiwum | kontakt | polityka prywatno軼i
  © 1999-2013 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materia造 umieszczone na tym portalu obj皻e s ochron wynikaj帷 z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a w豉軼icielem ich autorskich praw maj徠kowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzib w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, i dalsze rozpowszechnianie aktualnych artyku堯w opublikowanych na tym portalu jest zabronione niezale積ie od celu w jakim rozpowszechnienie mia這by nast徙i, lub u篡tego 鈔odka przekazu.